Previous Sonraki
İŞSIZLIK MAAŞINDA BUNLARA DIKKAT EDIN! İşsiz kalan işçilere geçici süreyle destek sağlamak amacıyla kurulan İşsizlik Sigortası Fonu, işsizlerden çok ...
TÜKETİCİ FİYAT ENDEKSİ, OCAK 2016 Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık %1,82 arttı TÜFE’de (2003=100) 2016 yılı Ocak ayında bir önceki aya göre ...
KIDEM TAZMİNATI YENİ DÜZENLEME Kıdem tazminatı yeni düzenleme ve kıdem tazminatı hesaplaması konusunda detayları Çalışma ve Sosyal Güvenlik B...
ADRESE DAYALI NÜFUS KAYIT SİSTEMİ SONUÇLARI, 2015 Türkiye nüfusu 31 Aralık 2015 tarihi itibarıyla 78 milyon 741 bin 53 kişi oldu Türkiye’de ikamet eden nüfus 2...
TÜRKİYE'Yİ BEKLEYEN BÜYÜK TEHLİKE AFAD Başkanı Dr. Fuat Oktay, Ocak 2016 itibarıyla 2,5 milyon ''biyometrik kayıtlı'' Suriyelinin Türkiye’de yaş...
İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ, EKİM 2015 İşsizlik oranı %10,5 seviyesinde gerçekleşti Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştakilerde işsiz sayısı 20...
BAKAN RAMAZANOĞLU Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Sema Ramazanoğlu, kadınlar ve çocuklar için internet kullanımının yaygınlaşt...
İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ, EKİM 2015 İşsizlik oranı %10,5 seviyesinde gerçekleşti Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştakilerde işsiz sayısı 20...
NÜFUS CÜZDANLARI TARİH OLUYOR! BAKIN YENİSİ KAÇ PARA Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nda Askerlik Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararna...
YENİ EHLİYET RANDEVU EKRANI EGM NASIL DEĞİŞTİRİLECEK? mniyet Genel Müdürlüğü-EGM sürücü belgesi işlemlerini kolaylaştırmak için online randevu sisteminin hizmete b...
2016 BOL TATİLLİ GEÇECEK! 2016'da haftalık cumartesi pazar tatilleri resmi ve dini bayram tatillerine eklendiğinde 126 güne yakın tatil...
YURT İÇİ ÜRETİCİ FİYAT ENDEKSİ, ARALIK 2015 Yurt içi üretici fiyat endeksi aylık %0,33 düştüYurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE), 2015 yılı Aralık ayı...
TÜKETİCİ FİYAT ENDEKSİ, ARALIK 2015 Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık %0,21 arttıTÜFE’de (2003=100) 2015 yılı Aralık ayında bir önceki aya göre...
ASGARİ ÜCRET SONRASI İŞTE YENİ İŞSİZLİK MAAŞI Asgari ücretteki yüzde 30’luk artış, İşsizlik Sigortası’ndan para alanları da etkiledi. İşsizlik maaşının üst ...
ASGARİ ÜCRET 1300 LİRA OLDU Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Süleyman Soylu, Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun 2016 yılında geçerli olaca...
ARALIK 2015 AÇLIK ve YOKSULLUK SINIRI Dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapması gereken gıda harcaması tutar...
2016 YILININ VERGİ, HARÇ VE CEZALARI BELİRLENDİ Yeniden değerleme oranı (yüzde 5,58) kapsamında düzenlenen gelecek yılın vergi, harç ve cezalarına ilişkin teb...
“İSTİHDAMA KATILIM KADININ GÜÇLENMESİNİN EN ÖNEMLİ ARACIDIR Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Sema Ramazanoğlu, "Kadınların çalışma hayatında yer almaları ülkenin ekonomi...
BAKAN: ÇOCUKLARA SOSYAL MEDYA YASAKLANACAK Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Sema Ramazanoğlu, TBMM’deki özel sohbetinde Avrupa Parlamentosu’nda 16 yaşın...
SOSYAL KORUMA İSTATİSTİKLERİ, 2014 Sosyal korumaya 249 milyar 358 milyon TL harcandı Sosyal koruma harcaması geçen yıla göre %13,1 artış göstere...
EĞİTİM HARCAMALARI İSTATİSTİKLERİ, 2014 Eğitim harcamaları istatistikleri, örgün eğitime yönelik olarak doğrudan veya dolaylı yapılan harcamalara ili...
KAZANÇ YAPISI ARAŞTIRMASI, 2014 2014 yılında yıllık ortalama brüt kazanç 27 830 TL olduKazanç Yapısı Araştırması sonuçlarına göre, 2014 yılın...
TÜKETİCİ GÜVEN ENDEKSİ, ARALIK 2015 Tüketici güven endeksi %4,6 azaldıTürkiye İstatistik Kurumu ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası işbirliği il...
BAKAN'DAN Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Fikri Işık, AK Parti'nin seçim öncesinde vadettiği her şeyi tek tek hayata g...
KAMUYA BİN 950 ENGELLİ VATANDAŞIMIZ ATANDI Kamu kurumlarına 210'u kura, bin 740'ı Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı (EKPSS) sonucuyla toplam bin 950 en...
İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ, EYLÜL 2015 İşsizlik oranı %10,3 seviyesinde gerçekleşti Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştakilerde işsiz sayısı 2...
               “TÜRK İŞARET DİLİ ARAŞTIRMA PROJESİ İLE İŞİTME ENGELLİLER İÇİN İLETİŞİMDE YENİ BİR DÖNEMİ BAŞLATIYORUZ” Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Sema Ramazanoğlu, "Türk İşaret Dili Araştırma Projesi"nin tanıtım toplantısı...
EHLİYETTE HER ŞEY SİL BAŞTAN Ehliyetlerini değiştirmek isteyen sürücülerden biyometrik fotoğraf, sağlık raporu ve parmak izi istenecek. Ehl...
CEZA İNFAZ KURUMU İSTATİSTİKLERİ, 2014 Ceza İnfaz Kurumu İstatistikleri, kamuoyuna özet olarak daha erken ulaştırılması amacıyla 2015 yılından itib...
Başbakan Ahmet Davutoğlu, eşi Sare Davutoğlu, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Sema Ramazanoğlu “Kadına Yönel...
AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANI SEMA RAMAZANOĞLU'NUN DÜNYA ENGELLİLER GÜNÜ MESAJI "Engelsiz Bir Dünya İnşa Etmek İçin Çıktık Yola"Engelli olmayı değil görmeyeni asıl kusur ve engel olarak görd...
TÜKETİCİ FİYAT ENDEKSİ, KASIM 2015 Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık %0,67 arttıTÜFE’de (2003=100) 2015 yılı Kasım ayında bir önceki aya göre ...
YURT İÇİ ÜRETİCİ FİYAT ENDEKSİ, KASIM 2015 Yurt içi üretici fiyat endeksi aylık %1,42 düştüYurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE), 2015 yılı Kasım ayın...
TÜRKİYE'NİN Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Sema Ramazanoğlu, aile bazında eğitim, sağlık, istihdam, gelir gibi alanları...
AKILLICA İLAÇ KULLANIMI E-NABIZ İLE MÜMKÜN Vatandaşların tüm sağlık kayıtlarını her an yanlarında taşıyabilmelerine imkan sağlayan e-Nabız Kişisel Sağlık...
KASIM 2015 AÇLIK ve YOKSULLUK SINIRI -G20 gündeminde yoksulluk, gelir eşitsizliği ve adaletsizliği vardı...-Dört kişilik ailenin açlık sınırı 1.391...
BAKAN RAMAZANOĞLU: KADINA ŞİDDETE KARŞI FARKINDALIK VE DUYARLILIĞI ARTIRACAĞIZ Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Dr. Sema Ramazanoğlu, "Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Gü...
TAKSİT SAYISI 9'DAN 12'YE ÇIKARILDI Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun (BDDK), "Banka Kartları ve Kredi Kartları Hakkında Yönetmelikte De...
TÜKETİCİ KREDİLERİNDE YENİ DÖNEM BAŞLADI! Yeni yönetmelikle birlikte tüketicilerin korunması amacıyla birçok yeni düzenleme getirildi.Tüketiciye 14 günl...
UZMANLAR UYARIYOR! BUNU YAPMAYIN YOKSA ÖLÜRSÜNÜZ! ABD 'nin "Ulusal Uyku Vakfı" Chicago Üniversitesi ile birlikte yaptığı çalışmalarda 18 yaş üstündeki insanları...
SON 3 AY MAAŞLARDAN 70 TL KESİLECEK! Asgari ücretliden kesilecek 70 liralık ilave vergi sayesinde devletin kasasına 1 milyar 151 milyon lira girece...
Tüketici Güven Endeksi, Kasım 2015 Tüketici güven endeksi %22,9 arttıTürkiye İstatistik Kurumu ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası işbirliği il...
İGDAŞ'tan lodos uyarısı     İGDAŞ, bu akşamdan itibaren İstanbul genelinde beklenen kuvvetli lodosla ilgili vatandaşları uyardı. ...
İşgücü İstatistikleri, Ağustos 2015 İşgücü İstatistikleri, Ağustos 2015 İşsizlik oranı %10,1 seviyesinde ger&ccedi...
Basın Bülteni Değerli Basın Mensupları “İstanbul Kadın İstihdam ve Girişimcilik Merkezi Projesi Açılış P...
Değerli Basın Mensupları İstanbul Kadın İstihdam ve Girişimcilik Merkezi Projesi Açılış Programı...
65 YAŞ ÜSTÜNE MÜJDE: ÜCRETSİZ TAŞIMA SÜRECEK KENT içi toplu taşımada, 65 yaş üstü vatandaşları yaklaşık 3 yıldır ücretsiz taşıyan özel halk otobüsü işle...
İŞGÜCÜ MALİYETİ ENDEKSİ, II. ÇEYREK: NİSAN - HAZİRAN, 2015 Saatlik işgücü maliyeti endeksi bir önceki çeyreğe göre %2,1 arttı Mevsim ve takvim etkilerinden arın...
AĞUSTOS 2015 AÇLIK ve YOKSULLUK SINIRI TÜRK-İŞ hesaplamasına göre, sağlıklı ve dengeli beslenebilmek için dört kişilik bir ailenin yapması gereken...
HANEHALKI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ KULLANIM ARAŞTIRMASI, 2015 İnternet kullanan bireylerin oranı %55,9 oldu Bilgisayar ve internet kullanım oranları 2015 yılı Nisan...
İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ, MAYIS 2015 İşsizlik oranı %9,3 seviyesinde gerçekleşti Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştakilerde işsiz sa...
MAYIS AYI İŞSİZLİK RAKAMLARI AÇIKLANDI Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştakilerde işsiz sayısı 2015 yılı Mayıs döneminde geçen yılın aynı dö...
TÜRKİYE'DE 10 KONUTTAN 6'SI SİGORTASIZ Türkiye'yi derinden yaralayan, binlerce hayatın kaybedilmesine ve milyonlarca insanın evsiz kalmasına neden...
REKLAM SMS’LERİ İÇİN ŞİKÂYET SİSTEMİ Habertürk gazetesinden Deniz Çiçek'in haberine göre, reklam SMS’leri 1 Mayıs’tan itibaren yasak...
SURİYELİ SIĞINMACILAR 1.8 MİLYON Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği'nden (BMMYK) yapılan yazılı açıklamada, Suriyeli sığınmac...
BAYRAMDA YOLA ÇIKACAKLARA HAYATİ UYARI! Apaydın yaptığı yazılı açıklamada, uzun bayram tatillerinde trafik kazalarının attığını hatırlatarak, tatil...
UYUŞTURUCU İLE MÜCADELEDE ‘ALO 191 HATTI’ HİZMET VERMEYE BAŞLADI Uyuşturucu ile Mücadele Danışma ve Destek Hattı “ALO 191” düzenlenen törenle hizmet vermeye baş...
MEMUR-SEN KADINLAR KOMİSYONU’NDAN “SURİYE VE KADIN” RAPORU Memur-Sen ve Eğitim-Bir-Sen Gaziantep’te mültecilerle buluştu, Suriyeli mazlumlara 500 koli gıda yard...
GENÇLER İŞ ARAMIYOR Hükümet, istihdam yaratmak için devletin bütün olanaklarını seferber ederken, Türkiye İşveren Sendikaları K...
BİN BEŞ YÜZ YETİMİN BARINACAĞI 'MİNİK KALPLER ÇOCUK YAŞAM MERKEZİ’NİN TEMELİ ATILDI Aile ve Sosyal Politikalar Bakan Yardımcısı Çiğdem Erdoğan Atabek, Hatay'ın Reyhanlı ilçesinde, Aile ve Sos...
MAKALE
Alıntı Yazılar
Previous Sonraki
GELENEKSEL AİLE KRİTERİ/ KÖRDÜĞÜM GELENEKSEL AİLE KRİTERİ/ KÖRDÜĞÜM Aileyi korumak adına her türlü medyaya geleneksel aile kriteri geliyor başlığıyla bir haber dolaşıyor; kriterlerin ağırlıklı olarak diziler...
ÇOCUKLAR HAKLARINI ÖĞRENİRSE, SEVİNÇLER GECİKMEZ ÇOCUKLAR HAKLARINI ÖĞRENİRSE, SEVİNÇLER GECİKMEZ Bugün Dünya Çocuk Hakları günü. Çocuk Vakfı, çocuksu ruhun su katılmamış örneği Mustafa Ruhi Şirin Ağabey'in “çocuğu”. Büyük işler yapıyor a...
BEDAVA SAĞLIK BORCU 7.5 MİLYAR LİRAYI AŞTI BEDAVA SAĞLIK BORCU 7.5 MİLYAR LİRAYI AŞTI Türkiye 2012 yılının başında Genel Sağlık Sigortası uygulamasına geçti. Böylece sigortalıların yanı sıra hiçbir sosyal güvencesi olmayan ...
DÜNYA ÜLKELERİ ÇOCUK İŞÇİLERDEN VAZGEÇEMİYOR DÜNYA ÜLKELERİ ÇOCUK İŞÇİLERDEN VAZGEÇEMİYOR Dünyada çocuk işçi sorunuyla mücadele eden kurumların başında Uluslararası Çalışma Örgütü geliyor. Çocuk İşçiliğinin Sona Erdirilmesi Ulu...
SANAL ORTAMIN MUTLULUK YALANLARI SANAL ORTAMIN MUTLULUK YALANLARI Mine Alpay Gün Bugün ne yazayım diye haber sitelerinde dolaşırken bir yazıya rastladım, Cahide Sultan imzalı yazı, son günlerde çoğu ...
AİLE KURUMU: SORUNUN VE ÇÖZÜMÜN KAYNAĞI AİLE KURUMU: SORUNUN VE ÇÖZÜMÜN KAYNAĞI Bizim yuvamız, ocağımız, dara düştüğümüzde sığındığımız limanımız, ilk terbiye aldığımız yer ailedir. Toplumsal direncimizin merkezi, güc...
0-6 YAŞ EĞİTİMİ ÜNİVERSİTE EĞİTİMİNDEN DAHA ÖNEMLİ 0-6 YAŞ EĞİTİMİ ÜNİVERSİTE EĞİTİMİNDEN DAHA ÖNEMLİ Montessori, son yıllarda ülkemizde adını sıkça duymaya başladığımız bir eğitim metodu. Amerika’da faaliyet gösteren 6 Montessori ok...
MASALSIZ ÇOCUKLAR MASALSIZ ÇOCUKLAR Size masal mı anlatayım çocuklar! Hiç duymadığınız, aşinası olmadığınız masallardan mı söz edeyim size, yoksa kulaklarınıza ninni mi fısı...
YOKSULLUK SOĞUKTUR YOKSULLUK SOĞUKTUR UNICEF tarafından yayınlanan “Dünya Çocuklarının Durumu 2001” raporuna göre "Yoksulluğun pençeleri bir aileye uzandığında, bu...
İLK MİLLÎ EĞİTİM KONGRESİ: MEDENİYET UFKU VE YOLCULUĞU İLK MİLLÎ EĞİTİM KONGRESİ: MEDENİYET UFKU VE YOLCULUĞU Antalya’da ilk defa büyük bir Millî Eğitim Kongresi düzenleniyor. Başta Bakan Nabi Avcı olmak üzere, Müsteşar Yusuf Tekin’in ...
EĞİTİM VE AHLÂK ŞURASI EĞİTİM VE AHLÂK ŞURASI Eğitim-Bir-Sen ve Türkiye Yazarlar Birliği, ortaklaşa olarak Ankara’da 21-23 Kasım 2014 tarihlerinde  3. Ahlâk Şûrası düzenlediler....
SGK SSK TC KİMLİK NO İLE HİZMET DÖKÜMÜ SORGULAMA SGK SSK TC KİMLİK NO İLE HİZMET DÖKÜMÜ SORGULAMA SSK sorgulama ve SGK sorgulama işlemlerinizi burada ki bilgiler ile kolayca yapabilirsiniz. TC kimlik no ile SGK-SSK Hizmet dökümü sorgul...
ETNİK BAKIŞIN BOSNA ÇIKMAZI: ‘BOSNA’DA EGEMENLİK SORUNU’ ETNİK BAKIŞIN BOSNA ÇIKMAZI: ‘BOSNA’DA EGEMENLİK SORUNU’ 1.Herkes 'azınlık' olunca ortak akıl oluşmuyor Eski Yugoslavya’da Bosna-Hersek Özerk Cumhuriyeti yapısına rağmen Boşnaklar &lsq...
ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARA DEVLETİN REVA GÖRDÜĞÜ 'ÜSTÜN' İHMAL ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARA DEVLETİN REVA GÖRDÜĞÜ 'ÜSTÜN' İHMAL Bazı konular kendisini her daim başköşeye taşıma kabiliyetine sahip. Bu tür konular genellikle incir çekirdeğini doldurmaz konular oluyor...
SOMA FACIASI VE ÂKILE SIGORTASI SOMA FACIASI VE ÂKILE SIGORTASI Ölenlerin yakınları açısından bir kişinin ölmesiyle iki yüz kişinin ölmesi arasında fark yok. Bir tek kişi ölseydi de yakınları aynı acıy...
İŞPORTA İŞPORTA Farkında mısınız bilmiyorum ama şu satırları okuyanlar biraz dikkat ederse göreceklerdir: İstanbul'da 'Suriçi'nde işportacı kalmadı. İşpo...
DÜŞLER VE UMUTLAR/ HIRSIZLIK FELSEFESİ DÜŞLER VE UMUTLAR/ HIRSIZLIK FELSEFESİ ... İngiliz yazar Charles Dickens''in 1838 yılında yayınladığı, defalarca sinemaya uyarlanan, en son 2005 yılında Roman Polanski tara...
ÇALIŞMADAN EMEKLİ OLMANIN 5 ŞARTI! ÇALIŞMADAN EMEKLİ OLMANIN 5 ŞARTI! İsteğe bağlı sigortalılık zorunluluk prensibinden tamamen farklı olarak işleyen bir sigortalılıktır. Zorunlu olarak sigortalı olması ...
ŞOK İDDİA: 50 YIL SONRA BÖCEK YİYECEĞİZ ŞOK İDDİA: 50 YIL SONRA BÖCEK YİYECEĞİZ Dünyada yenilebilir bin 500 böcek türü bulunduğunu söyleyen Prof. Dr. Bayram, gelecekte savaşların petrolden değil su ve gıda nedeniyle ç...
50'DEN AZ ÇALIŞANI OLAN İŞYERLERİ 1 OCAK 2014'E HAZIR MI 50'DEN AZ ÇALIŞANI OLAN İŞYERLERİ 1 OCAK 2014'E HAZIR MI Doç.Dr. Sayım Yorgun 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Yasası, işçi sayısı ne olursa olsun tüm işyerlerini kapsamına alan ve işçi s...
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HAKKINDA TÜM BİLİNMEYENLER İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HAKKINDA TÜM BİLİNMEYENLER Kocaeli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Sayım Yo...
MAHALLENİN MAHALLE BASKISINA DÖNÜŞ ÖYKÜSÜ MAHALLENİN MAHALLE BASKISINA DÖNÜŞ ÖYKÜSÜ MAHALLE BASKISI Prof. Dr. Recep BOZLAĞAN Batan güneşin renkleri gibi solmaya yüz tutan bir değerler manzumesiydi mahalle. ...
ŞEHİR DÜŞTÜ, DEMEDEN ÖNCE ŞEHİR DÜŞTÜ, DEMEDEN ÖNCE   Mahmut Çetin Bizanslı tarihçi Yeorgios Francis, İstanbul’un fethi için yazdığı kitabının adını ‘Şehir Düştü!&...
YAŞLILAR İÇİN DÖNÜŞSÜN KENTLER YAŞLILAR İÇİN DÖNÜŞSÜN KENTLER Cihan AKTAŞ "Ortalık insan yüzü görmek için süpermarketlere gidip hiçbir şey almadan çıkan ama bu arada birileriyle iki cümle kurabil...
İŞ BULDURAN ÖZGEÇMİŞ HAZIRLAMANIN PÜF NOKTALARI! İŞ BULDURAN ÖZGEÇMİŞ HAZIRLAMANIN PÜF NOKTALARI! 'İnsan Kaynakları' eki veren birçok gazetenin en çok işlediği konuların başında özgeçmiş (CV) hazırlama teknikleri geliyor. Deyim yerinde...
İYİ BİR ARAŞTIRMA OLUMSUZ SONUÇ İYİ BİR ARAŞTIRMA OLUMSUZ SONUÇ Aile ve Sosyal Politikalar bakanlığının 10 milyon 578 bin hanede 2011 yılında yüz yüze yaptırdığı Türkiye Aile Yapısı Araştırması TAYA'nı...
AÇLIK SINIRI VE ASGARİ ÜCRET AÇLIK SINIRI VE ASGARİ ÜCRET Abdülkadir Özkan Her ay açlık ve yoksulluk sınırını gösteren rakamlar açıklanıyor. İşçi sendikaları konfederasyonları bu işin öncülüğ...
İŞ GÜVENLİĞİNDE YENİ DÖNEM BAŞLIYOR İŞ GÜVENLİĞİNDE YENİ DÖNEM BAŞLIYOR Hüseyin GÖKÇE   ANKARA - Bir kişi dahi çalıştıran işyerlerinin, iş güvenliği ve sağlığı önlemleri almasını öngören 6331 sayılı İş Sağ...
TÜKETİM KÖLELİĞİNDEN “KARA CUMA’YA” TÜKETİM KÖLELİĞİNDEN “KARA CUMA’YA” Fevzi Öztürk/ Dünya Bülteni Modern zamanların en büyük hastalığı “tüketim köleliği” gün geçtikçe modern bireyi biraz daha...
İSLAM, KAPİTALİZMİN YEDEK PARÇASI DEĞİLDİR İSLAM, KAPİTALİZMİN YEDEK PARÇASI DEĞİLDİR Muhammed Amara Batılılar ekonomik krizden kurtulmak için faizsiz İslami bankacılık sistemini istiyor ama kapitalizmin felsefesine ve...
REFAH DEVLETİ VE REFAH REFAH DEVLETİ VE REFAH ATILLA YAYLA  1800'den 2000'e dünya kişi başına geliri 8 kat arttı. Nüfus 1 milyardan 7 milyara yükseldi. Dünya iki asır içinde yakla...
AVRUPA'DA İŞSİZLİK VE AVRUPA'DA İŞSİZLİK VE "YENİ UMUT YOLCULARI" Sinan Özdemir / Dünya Bülteni - Brüksel   İMF, Avro Bölgesi GSMH'sının gelecek yıl (-0,2)'den (+0,7)'ye yükseleceğini öngörüyor. Büyü...

KİTAP
Previous Sonraki
SOSYAL YARDIM VE SOSYAL POLİTİKALARDA CAN SİMİDİ SOSYAL YARDIM VE SOSYAL POLİTİKALARDA CAN SİMİDİ Nasıl ki toprak yeşermek için suya ihtiyaç duymakta ise, muhtaç olan insan da hayatını devam ettirebilmek için yardıma ihtiyaç duymaktadı...
SOSYAL POLİTİKA AHLAKI SOSYAL POLİTİKA AHLAKI Sosyal Politika Ahlakı, sosyal politikaya "dar anlamda" ve sadece bir "disiplin" gözüyle bakmanın ötesinde, "geniş anlamda" ve "disiplinl...
DEZAVANTAJLI GRUPLAR VE SOSYAL POLİTİKA DEZAVANTAJLI GRUPLAR VE SOSYAL POLİTİKA Türkiye'de sosyal politikalar ile ilgili eserlerin sayısı hızla artmaya devam ediyor. Bu artışa katkı sağlayan eserleden biri Nobel Yayın...
ŞEHİR, MEKAN, MEYDAN ŞEHİR, MEKAN, MEYDAN Medeniyetlerin kendi yaşam biçimleri ile uygarlık seviyelerini yansıtan en karmaşık ve kapsamlı yapı olan şehrin mekânlarını, sosyal, kül...
KAMUSAL ALAN VE TOPLUM KAMUSAL ALAN VE TOPLUM İnsan birey olmanın ötesinde çevresini oluşturan toplumsal ve fiziksel ögerlerle birlikte sosoyla bir varlıktır. Birey, sosyo-kültürel ya...
ŞEHİR ÜZERİNE DÜŞÜNCELER - 1 ŞEHİR ÜZERİNE DÜŞÜNCELER - 1 Şehre ve onun mekanlarına olabildiğince farklı gözle bakmayı hedefleyen bu çalışma aynı zamanda şehirle ruh dünyası arasında da bir irtib...
SÜRDÜREBİLİR BİR ŞEHİR İÇİN KENTSEL DÖNÜŞÜM SÜRDÜREBİLİR BİR ŞEHİR İÇİN KENTSEL DÖNÜŞÜM Kentsel dönüşüm Türkiye’de ve dünyada akademisyenlerin, kent plancılarının, mimarların ve yerel yöneticilerin uzun süreden beri gün...
KENTLEŞME VE SOSYAL POLİTİKALAR KENTLEŞME VE SOSYAL POLİTİKALAR "Kentleşme ve Sosyal Politikalar" atölyesi, en temelde hem kente hem de sakinlerine dair bir sosyal politika düşünüşü geliştirme çabası o...
BOSNA’DA EGEMENLİK SORUNU-DAYTON ANLAŞMASI BOSNA’DA EGEMENLİK SORUNU-DAYTON ANLAŞMASI Esat Ertaç Erbesler’in kitabı ‘Bosna’da Egemenlik Sorunu-Dayton Anlaşması’ Esat Ertaç Erbesler’in kalem...
KÜRESELLEŞEN DÜNYADA ULUSLARARASI SOSYAL POLİTİKA KÜRESELLEŞEN DÜNYADA ULUSLARARASI SOSYAL POLİTİKA Sakarya Yayıncılık tarafından Ocak 2013 tarihinde basılan kitabın editörlüğünü Prof. Dr. Ali Seyyar ile Yrd. Doç. Dr. Cihan Selek Öz üstl...
AH YAŞLILIK “Hayatın her döneminin keyifli ve zor yanları var. Çok yönlü gerileme ve kayıplara denk gelen yaşlılık döneminin zorlukları, çoğu k...
KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE REFAH DEVLETİ Refah devleti ile ilgili bu kitap 2004 yılında İTO tarafından yayınlandığında, alanındaki ilk çalışmalardan bir tanesi özelliğini taşımak...
İŞSİZLİK SORUNUNUN ÇÖZÜMÜNDE KOBİ'LERİN DESTEKLENMESİ Şurası muhakkaktır ki, küçük ve orta ölçekli işletmelerle ilgili konular çok geniştir ve bu çalışmanın kapsamını hayli aşmaktadır. Bu kit...
KOBİL’ERDE ESNEK ÇALIŞMA John Maynard Keynes, bundan yaklaşık 75 yıl önce bir öngörüde bulunmuş ve torununun yaşayacağı gelecek zamanda, çalışma sürelerinin günlü...
AB’YE UYUM SÜRECİNDE GENÇ İŞSİZLİĞİ AB’YE UYUM SÜRECİNDE GENÇ İŞSİZLİĞİ Sahip oldukları biyolojik, sosyolojik ve yapısal özellikleri bakımından toplumların “en dinamik” ve “yatırım yapıl...
DÜNDEN BUGÜNE İSTANBUL’DA ULAŞIM DÜNDEN BUGÜNE İSTANBUL’DA ULAŞIM M.Ö. 7000’li yıllara dayandırılan ulaştırma olgusu, ekonomik, sosyal, siyasal, kültürel, çevresel ve hatta as...
Sosyal Politika Sosyal Politika Abdülkadir Şenkal, istanbul: Alfa Yayınları, 2005, 606 s. Hiç şüphesiz küreselleşmeden en çok etkilenen ...
Kimlik Yanılsaması Jean-François Bayart, istanbul: Metis, 1999, 272 s.   Bugün Eski Yugoslavya'dan Orta Afrika'ya, Hindistan'dan Türkiye ya da Cezay...
Ağlayan Dağ Susan Nehir,   Ayşegül Devecioğlu istanbul: Metis 2007, 264 s.   Metis Yayınları'ndan çıkan ikinci romanı de gerçekle yalanın iç içe geçti...
Türkiye'de Çingene Olmak   Mustafa Aksu, istanbul: Kesit Yayınları, 2006, 135 s.   Çingenelerle ilgili şimdiye kadar birçok kitap yazıldı. Ama hiçbiri...
Osmanlı İmparatorluğu'nda Çingeneler Vesselin Popov ve Elena Marushiakova, istanbul: Homer Yayınları, 2006, 112 s.   Osmanlı İmparatorluğu'nun Avrupa kanadı Balkanlar...
Ameleden İşçiye   Ahmet Makal, istanbul: iletişim, 2007, 404 s.   Erken Cumhuriyet döneminin emek tarihine ilişkin gelişmelerini çeşitli yanl...
Dünyanın Zenginliği, Ulusların Fakirliği   Daniel Cohen, çev. Dilek Hattatoğlu, istanbul: iletişim, 2000, 139 s.   Küreselleşme, bugün pek çok şeyi açıklamakta kullan...
Tuhaf Zamanlar   Eric Hobsbawm istanbul: iletişim, 2006, 549 s.   20. yüzyıl tarihini diğerasırlarınkinden I ayıran en önemli izler; dünya s...
Yersiz Yurtsuz   Edward W. Said, çev., istanbul: iletişim, 2003, 440 s.   Yersiz Yurtsuz, 2003 yılında yitirdiğimiz Edward W. Said'in çocukl...
Avrasyalı Olmak Banu AVAR, istanbul:Truva Yayınları, 2007   TRT ve BBC başta olmak üzere birçok önemli kuruluşta çalışarak 60'dan fazla ülkeyi zi...
Çocuk ve Aile Sorunlarının Terapi ile Tedavisi Fatih Kılıçarslan, Ankara: Nobel Yayıncılık, 2006.   içinde yaşadığımız toplumda sağlık, eğitim ve sosyal hizmet uygulamalarında ...
Global İşletme, Yerel Emek: Türkiye'de İşçiler ve Modern Fabrika Nadir Suğur ve Theo Nichols, istanbul: iletişim, 2000, 271 s.   Küreselleşme sürecinin temel paradoksularından biri; sermaye küre...
Sosyal Adalet ve Şehir David Harvey, çev. Mehmet Moralı, istanbul: Metis Yayınları, 2. baskı, 2006, 292 s.   Sosyal Adalet ve Şehir, mekân çalışmalarınd...
İstanbul'da"Soylulaştırma": Eski Kentin Yeni Sahipleri   Der. David Behar ve Tolga islam, istanbul Bilgi Ünviversitesi Yayınları, 2006, 221 s.   Soylulaştırma veya eski tabiriyle m...
Yerinden Yönetim ve Siyaset   Ruşen Keleş, istanbul: Cem Yayınevi, 5. baskı, 1992, 560 s.   Yerinden Yönetim ve Siyaset adlı yapıtta, demokratik yaşamın ...
Belediye Kanunu ve Büyükşehir Belediye Kanunu   Sadettin Doğanyiğit, Ankara: Seçkin Yayıncılık, 1198   Yerel yönetimlerin çevre sorunları, çarpık kentleşme, altyapı ve tra...
Kapak Dosyası

“Refah devleti” olarak ifade edilen modern yönetim tarzı, aşağı yukarı son iki yüz yıllık tarihsel süreçte yaşanan ekonomik ve sosyal dönüşümlerin bir sonucu olarak şekillenmiştir. Bugüne kadar insanlık tarihinin gördüğü en iyi, en gelişmiş ve insanlık onuruna en uygun devlet şekli olan refah devleti, esas itibariyle II. Dünya Savaşı sonrasının dünyasında yasal ve kurumsal olarak gelişmeye başlayan ve küreselleşmenin başladığı yıllar(1945- 1975 arası)a kadar gelişimini sürdüren bir tarihsel gelişme seyrine sahiptir. 1970’li yallardaki petrol krizleriyle birlikte, bu gelişim sürecinin durduğu, hatta sosyal haklarda dibe doğru bir yarışın başladığı görülmektedir.

    Sınırlı bir alanın söz konusu olduğu bu yazıda, yer elverdiği ölçüde refah devleti olgusu, refah devletinin tarihsel gelişimi ve günümüzde yaşadığı bunalım üzerinde kısaca durulacaktır. Her şeyden önce belirtmek gerekir ki, sosyal devlet ve sosyal politikalarla ile ilgili çalışmalara bakıldığında, yabancı literatürde, özellikle de Anglo Sakson ülkelerde “sosyal devlet” yerine “refah devleti” (welfare state) kavramının kullanıldığı, Türkçe literatürde ise, Kıta Avrupa’sı menşeli “sosyal devlet” (social state) teriminin tercih edildiği görülmektedir. Her iki kavramın birbirinden farklı olmadığı bilinmelidir. Bu kavramlar birbirlerinin yerine kullanılsa da, literatürde yaygın tercih “refah devleti” kavramı lehinedir.

Bu iki kavramın ortaya çıkış kökenine bakıldığında, “sosyal devlet” ve “sosyal politika” kavramlarının Almanca’nın konuşulduğu Kıta Avrupası ülkelerde [Sosyal devletin Almancası “Sozial Staat”dır. Almancada refahdevletinin karşılığı ise “Wohlfahrts Staat”tır.] , “refah devleti” ve “refah politikası” ya da “sosyal refah devleti / politikası” kavramlarının ise Ingilizce’nin hakim olduğu Kuzey Amerika ve bir kısım Avrupa ülkeleri(Anglo–Sakson ülkeler)nde tercih edildiği görülmektedir.

 

    Sosyal devletin ya da refah devletinin tanımı söz konusu olduğunda aslında bu konuda ortak bir tanımın olmadığı görülecektir. Tanımlar, refah devletine minimum sorumluluk(gereksinimlerin sadece minimum düzeyde karşılanması, minimum standartların sağlanması) verenden, refah devletine çok geniş bir faaliyet alanı (eğitim, konut, kişisel sosyal hizmetler vs. ) tanıyana doğru farklılaşmaktadır. Aşağıda, bu tanımlardan bir kısmına yer verilmektedir:

 

    Her birey, hayat yarışına eşit şartlarla başlamaz. Doğumla birlikte kazanılan bazı özellikler vardır. Örneğin, dil, ırk, renk, doğum yeri, hatta anne–babanın kültür düzeyi, ekonomik durumu ve toplumsal statüsü gibi bazı özellikler her birey için farklıdır. Bununla beraber, yine birey dışında cereyan eden, ancak onu yoksulluk, işsizlik gibi tehlikelere maruz bırakan bazı ekonomik ve sosyal faktörler de söz konusudur. İşte refah devleti, bu avantaj ve dezavantajları dengelemeye çalışan, dengedeki ibreyi daha ziyade ekonomik ve sosyal yönden güçsüz olanlar lehine tutan devlettir.

 

    Birçok çalışmada referans olarak gösterilen Asa Briggs’in tanımına göre, refah devleti: “Piyasa güçlerinin rolünü azaltmak amacıyla, bilinçli bir şekilde örgütlü kamu gücünün kullanıldığı bir devlet türüdür.” Briggs’e göre, refah devleti, üç alanda faal durumdadır: Birincisi, bireylere ve ailelere, minimum bir düzeyde gelir garantisi sağlamaktadır. İkincisi, kişilerin, belirli sosyal riskler (hastalık, yaşlılık, işsizlik vb.)in üstesinden gelmelerinde onlara yardımcı olmaktadır. Üçüncüsü ise, sosyal refah hizmetleri aracılığıyla, tüm vatandaşlara en iyi yaşam standartlarını sağlamaktadır. Özetlenirse, bir refah devleti, vatandaşlarına minimum gelir garantisi sağlamalı, güvencesizliği azaltmalı, herkese en iyi standartlara sahip olabilme hakkı vermelidir.

 

    Diğer bir tanıma göre refah devleti, bireylere yalnız klasik özgürlükleri sağlamakla yetinmeyip, aynı

zamanda onların insanca yaşamaları için gerekli olan maddi ihtiyaçlarını karşılamayı da kendisine

görev edinen devlettir. Sosyal yardımda bulunmak, sosyal güvenliği sağlamak ve sosyal hizmetler sunmak refah devletinin vatandaşlarına tanıdığı bir lütuf değil, onun görevidir.

 

    Başka bir tanıma göre, refah devletini kısaca üç şekilde betimlemek mümkündür. Refah devleti, müdahaleci, düzenleyici ve geliri yeniden dağıtıcı bir devlettir. Müdahalecidir, çünkü piyasa başarısızlıkları üzerine harekete geçer ve doğan sorunların giderilmesine yönelik önlemler alır, düzenlemeler yapar. Düzenleyicidir, çünkü iş piyasalarındaki düşük ücretlerin işçileri sefalete düşürmemesi için asgari bir ücret belirler, sosyal güvenlik ve sosyal yardım hizmetlerini üstlenir. Gelirin yeniden dağıtıcısıdır, çünkü vergi ve diğer politikalar ve transfer harcamalarıyla gelirin paylaşımına müdahalede bulunulmadığında, sınıflar arasında gelir dengesizliklerinin, dolayısıyla huzursuzlukların çıkacağının farkındadır.

 

   Kavramların hemen hepsindeki ortak amaç, toplumda refah düzeyi itibariyle farklı durumda bulunanların bu farklılıklarını gidermek amacıyla, devletin sosyal politika önlemleri almasını ifade etmektir. Yani, refah devleti, yapılan çeşitli düzenlemeler ve uygulamalarla, kötü ekonomik ve sosyal koşullar altında bulunan bireyleri korumayı amaçlamaktadır. Bu koruma, sosyal politikalar aracılığıyla gerçekleştirilmektedir.

 

    Dolayısıyla, refah devletinin görev alanı oldukça geniştir ve her ülkenin kendi sosyal refah modeline göre çeşitli uygulamaları vardır. Ancak, sosyal refah devleti görevlerinin temel olarak altı alanda yoğunlaştığı görülmektedir. Bunlar; sosyal güvenlik, eğitim, sağlık, gelirin yeniden dağıtımı, konut ve sosyal refah hizmetleridir. Bunlar dışında da devletin izlediği sosyal politikalar vardır. Örneğin, ailenin, çocukların, gençlerin, kadınların, yaşlıların korunması, iş bulma, mesleki eğitim, çalışma koşullarının düzeltilmesi, yoksullara, özürlülere, yaşlılara yardım vs. Devlet, vatandaşlarına tanıdığı bu sosyal haklarla, yaşam yarışına gerilerden başlayanlarla, yarışta varış noktasına kendi çabalarıyla ulaşamayacak olanların durumundaki eşitsizlikleri düzeltmeye çalışır. Refah devletlerinin, günümüze kadar bu görevlerini takdire şayan bir şekilde yerine getirdiği üzerinde herkes hemfikirdir. Kavramla ilgili bu kısa bilgilerin ardından, yine özetle kavramın tarihsel gelişim sürecine bakılacak olursa; refah devleti, özellikle “altın çağ” olarak adlandırılan 1945–1975 döneminde gelir ve harcamalarını artırdıkça, eğitim, sağlık, konut, sosyal güvenlik, tam istihdam, gelir dağılımı gibi sosyal politika ve sosyal refah hizmetlerini geliştirdikçe, refah devletinin kurumsallaşan bu hizmetleri vatandaşlar tarafından “bir refah hakkı” [Anayasalarda üç tür hak ayırt edilmektedir. Bunlar; “medeni(koruyucu) haklar (civil rights)”, “politik haklar (politic rights)”ve “sosyal haklar (social rights)”dır. Sosyal haklar, koruyucuve politik haklardan çok sonra, sanayileşme ile birlikte gündeme gelmiştir. ] olarak görülmeye başlanmış, vatandaşların devletten beklentileri sürekli artmıştır.

 

    Refah devleti kavramının ortaya çıkmasında, özellikle Sanayi Devrimi’nden sonra, insanların yaşam haklarının hiçbir güvence kapsamı altında olmaması, bir başkasının iyi niyeti ve keyfine tâbi olması rol oynamış, çekilen çileler ve uğranılan haksızlıklar, devlet müdahaleleriyle bu gidişin değişmesine ve çağdaş sosyal politika uygulamalarının doğmasına yol açmıştır.

 

    Çağdaş devletin ulaştığı son aşama olan refah devleti, eskiden olduğu gibi, olayları yalnızca seyretmekle kalmamakta, “seyirci devlet” olmaktan çıkıp “oyuncu devlet” haline gelmekte, yani kendisi düzenleyici ve topluma şekil verici yönde hareket etmektedir.

 

    Dolayısıyla refah devleti, ne 20. yüzyıl öncesinin hakim düzeni olan kapitalist liberal sisteme benzer, ne de kapitalizme karşı bir alternatif sistem amacıyla ortaya çıkan sosyalist ya da komünist sisteme benzer. Her iki sistem(liberal ve sosyalist sistemler)in tarihine göz atıldığında, toplumların ihtiyaç ve beklentilerine cevap veremedikleri görülmektedir.

 

    Bireycilik esasına dayalı liberal sistem, fertleri çok yalnız ve korumasız bırakmış; aksine, toplumculuk esasına dayalı sosyalist sistem ise, insanları devlet tahakkümü altında çaresiz bırakmıştır. Dolayısıyla, bu iki sisteme tepki olarak, her ikisinin de olumsuzluklarını bertaraf edebilecek yeni bir sistem arayışı başlamış ve üçüncü yol olarak sosyal devlet düzeni bulunmuştur.

 

    Bulunan bu yeni sistem (refah devleti), bir anlamda liberal devletin modifiye edilmiş halidir. Bu sistem özünde liberaldir, fakat çeşitli şekillerde piyasaya müdahalede bulunduğundan, minimal devletin olamayacağı kadar hacimli bir devlettir. Refah devletinin ortaya çıkışı ile birlikte, sosyal kaygılar çok fazla oranda ön planda tutulmuş ve bu doğrultuda yasalar çıkartılmış, kurumlar oluşturulmuştur.

 

    Refah devletinin ortaya çıkışı ile ilgili olarak birçok neden ileri sürülmektedir. Bunlardan belli başlılarını şu şekilde ifade etmek mümkündür:

 

    Bu bağlamda, temeli 1880’li yıllara dayanan refah devleti, 1930’lu yıllarda Amerika’da ortaya çıkan “büyük ekonomik bunalım”ın ve bunun bir yan ürünü olarak yükselen işsizlik ve yoksulluğun, diğer ülke ekonomilerine de sıçraması sonucunda, bir çözüm arayışı olarak ortaya çıkmış, giderek genişlemeye başlamış ve 1970’lerin ortalarına kadar güçlenerek devam etmiştir. Bu yeni devlet modeli, II. Dünya Savaşı sonrası ile 1975 arası çeyrek yüzyıllık dönem boyunca büyüyen çok başarılı modern bir devlet türü olarak bilinmekte ve “Keynesyen refah devleti” olarak adlandırılmaktadır.

 

    Yine, birçok yazar tarafından belirtildiğine göre, refah devleti sistemlerinin ortaya çıkışının önemli bir diğer nedeni daha vardır. Kapitalist düzene alternatif bir “komünizm tehdidi”nin baş göstermesi ve dünyanın iki kutuplu hale gelişi, bu ülkelerde bir sosyalist devrim ile karşı karşıya kalınacağı endişesinin doğmasına yol açmıştır. Bu endişeden doğan refah devletinin temel fonksiyonu, çıkar uyuşmazlığının törpülenmesi, işçi sınıfının kontrol altında tutulması ve sosyal devrimin engellenmesidir. Refah devleti politikalarıyla, sosyal sınıflar ve gruplar arasındaki uyuşmazlıklar ve sorunlar, barışçı yollarla çözülmek suretiyle devrimin önü kesilmek istenmiştir.

 

    Refah sistemlerinin ortaya çıkışında ve zaman içinde genişlemesinde, politik alanın da büyük bir katkısı vardır. Partiler arası rekabetin, refah devletinin gelişiminde çok belirgin bir role sahip olduğu bilinmektedir. Öncelikle, sosyalist–sosyal demokrat sayılan partilerin işbaşına gelmelerinden sonra uygulamaya sokulan ve geliştirilen birçok sosyal hak, daha sonra rakip olan sağ partiler tarafından da ortam elverişli olduğu sürece sürdürülmüştür.

 

    Modern anlamda refah devletinin temelleri, 19. yüzyılın ortalarında İngiltere’de temel eğitimi sağlamak amacıyla düzenlenen yasal düzenlemeye kadar götürülmektedir. Modern refah devleti için kabul edilen bir diğer başlangıç noktası ise, ilk defa 1883’te Bismark tarafından getirilen sosyal sigorta uygulamasıdır. Bunlardan önce de, yoksullara yönelik birtakım yasalar(yoksulluk yasaları) söz konusudur ancak bunlar genelde refah devleti içi n bir başlangıç kabul edilmemektedir. Yani, bazı öncü düzenleme ve uygulamalar istisna tutulursa, refah devletinin esas olarak 20. yüzyılın bir ürünü olduğu anlaşılmaktadır.

 

    Refah devletinin doğduğu ülkelere bakıldığında, ilkönce 19. yüzyılda Almanya’da başlayan refah devleti uygulamalarının, daha sonra Batı Avrupa ülkelerine, Kuzey Amerika’ya ve Avustralya’ya yayıldığı gözlenmektedir. Bu ülkelerin hemen hemen hepsinde demokrasi yerleşmiştir, bu ülkelerde yüksek düzeyde sanayileşme söz konusudur ve gelişmiş piyasa ekonomileri oluşmuştur.

 

    Refah kavramı, öncelikle çağdaş toplumlarda önem kazanmıştır. Bunun nedenleri arasında, Sanayi Çağı toplum yapısında görülen olumsuzlukların ve bunlara yönelik önlemlerin ilk defa bu ülkelerde ortaya çıkmasını gösterebiliriz. Genelde sosyal refah kavramı, çağdaş Batı toplumlarının bir ürünü olan ve onlar tarafından garanti altına alınan adalet, eşitlik, özgürlük, haklar (siyasi, ekonomik ve sosyal) gibi kavramlarla hep bir arada olmuştur.

 

    Diğer bir neden, Batı devletlerinin zengin ve sermaye birikimini gerçekleştirmiş olmaları, dolayısıyla milli gelirin daha iyi dağıtımı anlamına gelen refah devleti politikalarını sorunsuz uygulayabilmeleridir. Halbuki, paylaşılacak gelir kaynaklarına sahip olmayan ülkeler, sosyal devlet uygulamasında vatandaşlarına gereği gibi bir refah düzeyi sağlayamamıştır. Çünkü, bu ülkelerin hem sosyal adaleti sağlama, hem de hızlı bir kalkınmayı gerçekleştirme hedefleri bulunmakta ve bu nedenle iki hedef arasında bir denge sağlanması gerekmektedir. Ülke ekonomik açıdan kalkındıkça, sosyal adaleti sağlamak daha da kolaylaşacaktır. Çünkü, ekonomik politika ile sosyal politika arasında çok büyük bir ilişki vardır.

 

    Refah devleti ile ilgili gelişmeler bu şekilde devam ederken, 1980’li yılların başında küreselleşmenin başlaması ile birlikte, tüm dünyayı dalga dalga bir değişim rüzgarı sarmış bulunmaktadır. Değişimin dışında kalamayanlardan birisi de, İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra ortaya çıkan ve Keynesyen Refah Devleti olarak adlandırılan, insanları dünyada adeta cennette yaşatmayı amaç edinen refah devleti olmuştur. Kimi yazarlar, refah devletinin sonunun geldiğini ilan etmiş, küreselleşme cömert refah devletlerini gözden düşürmüştür.

 

    1945’ten itibaren, özellikle gelişmiş ülkelerde devletlerin en temel hedefi, vatandaşlarına tam bir refah sağlama, bu amaçla her türlü sosyal refah önlemlerini alma iken, 1975’ten sonra bu hedefin değiştiği, ekonominin ön plana geçtiği ve insana yönelik harcamaların ekonomik yarışta engel olduğu anlayışının benimsendiği görülmektedir.

 

    Bunun nedeni olarak da, refah devletinin başta finansal olmak üzere birtakım krizlere yol açtığı ileri sürülmektedir. 1945’lerden itibaren hızla artan genel kamu harcamaları, özellikle de kamu sosyal harcamalarının devletleri finansal bunalıma soktuğu ve Yeni Çağın gereklerinden birisi olan rekabet

gücünün önünde engel teşkil ettiği ifade edilmektedir.

 

    Gerçekten de, ileri düzeyde sanayileşmiş ülkelerde kamu harcamalarının GSMH’ye oranının sürekli olarak arttığı gözlenmektedir. Örneğin, bu oran I. Dünya Savaşı öncesinde % 12 civarında iken, 1990’lı yıllarda % 45’lere ve daha sonraları % 50’lere yükselmiştir. Isveç gibi bazı Iskandinav ülkelerinde, kamu harcamalarının bütçeye oranı çok daha fazladır. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde ise, bu oran % 25–30 aralığında yer almaktadır.

 

    Aynı şekilde, kamu sosyal harcamalarının GSMH’ye oranı da sürekli bir artış içerisinde olmuştur. OECD istatistiklerine göre, toplam sosyal harcamalar 1960’larda GSMH’nin % 10’u iken, 1990’lı yılların başında ikiye katlanmış, daha yakın tarihlerde de % 25’leri geçmiştir. İstatistiklerde, en yüksek harcama düzeyine İskandinav refah devletlerinin sahip olduğu (GSMH’nin % 30-33’ü), bu ülkeleri Kıta Avrupa’sı (% 24-27) ve Anglo–Sakson refah devletlerinin (% 16-22) izlediği görülmektedir. Gelişmekte olan ülkelerde sosyal harcamaların GSMH’ye oranı çok daha düşüktür. Ülkemizde bu oran % 10’un biraz üzerindedir.

 

    Yeni dönemde refah devletlerini zora sokan nedenler sadece finansal konularla sınırlı değildir. Özellikle gelişmiş ülkelerde görülen refah devletinin krizinin temel nedenleri kısaca aşağıdaki gibi özetlenebilir:

 

    Her şeyden önce, demografik yapı değişmiş, yani insan ömrü uzamış, yaşlı nüfus çoğalmış ve doğum oranları düşmüştür (dolayısıyla bu durum aktif–pasif ilişkisini bozmuş, bağımlılık oranını artırmıştır), ailenin yapısı (boşanma oranları artmış, tek ebeveynli aileler ve yetişkin olmayan anneler çoğalmıştır) ve ekonomik koşullar (büyüme hızları düşmüş, profesyonelleşme ve kadınların işgücüne katılımı artmıştır) değişmiştir, işsizlik yükselmiş, kamu harcamaları artmış, vergiler yükselmiş, mali açıklar sürekli hale gelmiştir. Bu sebeplerle hükümetlerin sosyal harcamalar için millî gelirden ayırdıkları pay sürekli büyümüş ve giderek katlanılamaz bir hacme ulaşarak, ülkelerin rekabet güçlerini zayıflatır hâle gelmiştir.

 

    Yine, yaşam standartlarının gelişmesine ve yaşam sürelerinin uzamasına yol açan refah devletleri, yeni gereksinimler yaratmıştır. Artan sağlık maliyetleri ve emeklilik olanakları, büyük oranda refah bütçelerinin artmasına ve mali darboğazlara yol açmış ve bu durum özellikle Avrupa’da, refah politikalarının uyumu açısından kolayca üstesinden gelinemeyen problemler doğurmuştur.

 

    Bu nedenlerle, refah devletinin bunalımına yönelik çözüm arayışları olarak, bir yandan kamu harcamalarını azaltmak ve mevcut sosyal refah kurumları ve programlarını reforma tâbi tutmak yoluna gidilirken, bir yandan da devletin üzerindeki sosyal sorumlulukların diğer bazı kesimlere aktarılarak hafifletilmesi düşüncesi uygulamaya geçirilmeye çalışılmıştır. Burada kademeli bir geçişten bahsedilebilir. Bu açıdan özellikle üç yönelim söz konusudur. Sosyal görevler önce “yerel yönetimlere”, sonra “kâr gütmeyen kuruluşlara”, daha sonra da “piyasalara” bırakılmaya başlanmıştır.

 

    Tüm bu gelişmelere ve refah devletinin geleceğinin ne olacağı hususundaki belirsizliklere karşın, açıkça söylemek gerekir ki, liberal felsefe bağlısı birkaç ülkenin dışında devletler hâlâ sosyal refah politikalarının en büyük üreticisi ve uygulayıcısıdır. Refah devletleri ve sosyal koruma sistemleri neredeyse, tüm ülkelerde güçlü bir şekilde ayakta durmaktadır. Zaten 1970’lerden sonraki bu dönemde, reformların hedefi refah devletini ortadan kaldırmak değildir, sadece krize yol açan refah devletini bazı yönlerden yeniden yapılandırmaktır.

 

 

Süleyman Özdemir
Doç. Dr., İstanbul Üniversitesi, İktisat
Fakültesi, Çalışma Ekonomisi ve
Endüstri İlişkileri Bölümü