Previous Sonraki
TARIM ÜRÜNLERİ ÜRETİCİ FİYAT ENDEKSİ, KASIM 2014 Tarım ÜFE Kasım ayında %0,15 arttı Tarım ÜFE, 2014 yılı Kasım ayında bir önceki aya göre %0,15, bir ön...
HANEHALKI İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ, EYLÜL 2014 İşsizlik oranı %10,5 seviyesinde gerçekleşti Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştakilerde işsiz s...
3 ÇOCUKLU AİLELERİN MAAŞI ARTACAK Meclis'e sunulan iş güvenliği yasa tasarısı ile asgari ücretliden evlatlık alacak babaya, ev kadınlarından ...
BUNU YAPMAYAN TAZMİNATSIZ İŞTEN ATILACAK! Başbakan Ahmet Davutoğlu tarafından geçen ay ana hatları açıklanan iş güvenliği yasa tasarısı TBMM’ye...
127 FİRMANIN SUYU MİKROPLU ÇIKTI Sağlık Bakanlığı’na bağlı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu (THSK) piyasadaki ambalajlı suları mercek altın...
ARAÇ MUAYENE SÜRESİ UZATILDI Maliye Bakanlığının, araç muayenelerine ilişkin tebliği, Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlandı....
MADENCİLER ILO GÜVENCESİNE ALINDI Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) 176 Sayılı Maden İşyerlerinde Güvenlik ve Sağlık Sözleşmesinin Onayla...
HÜKÜMET ÇALIŞAN ANNEYE AYDA BİN LİRA VERECEK Hükümet, 3 çocuğu özendirmek için yeni düzenlemeler yaparken, önemli bir adım daha atıldı. Sosyal Güvenlik ...
YARGI PAKETİ YASALAŞTI TBMM Genel Kurulu'nda, hakim ve savcı ücretlerinde artış, aramalarda kuvvetli şüphe yerine makul şüphe, Dan...
ÇÖPE ATILAN GIDAYLA 1 MİLYAR İNSAN DOYAR Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanı Mehdi Eker, "D-8 5. Gıda Güvenliği Tarım Bakanları Toplantısı"nda konuştu....
İŞTE 10 SORUDA İŞSİZLİK ÖDENEĞİ İşsiz kalanların imdadına işsizlik ödeneği yetişiyor. 10 aya kadar maaş imkanı sunuluyor. Ancak belli şartl...
YOKSULLUK ÇALIŞMASI, 2013 Satınalma gücü paritesine göre yoksulluk oranında önemli değişim gözlenmedi Kişi başı günlük harcaması...
KIŞ LASTİĞİ UYGULAMASI NE ZAMAN BAŞLIYOR? Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından hazırlanan ve 2 yıl önce yürürlüğe giren ”Ar...
ONBİNLERCE KİŞİNİN KİRASINI DEVLET ÖDÜYOR Devlet binlerce kişiye hem kira yardımında bulunuyor hem de kredisine faiz desteği veriyor. Dönüşüm çalışma...
1.UYUŞTURUCU İLE MÜCADELE ŞURASI İki gün sürecek olan ve Bakanlar Kurulu kararı ile alınan uyuşturucuyla mücadele eylem planının masaya yatı...
ÇALIŞMA BAKANLIĞI KARİKATÜR YARIŞMASI Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından; Bakanlığımızca 26/11/2014 - 26/12/2014 tarihleri arasında "İşyerler...
TÜKETİCİ GÜVEN ENDEKSİ, KASIM 2014 Türkiye İstatistik Kurumu ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası işbirliği ile yürütülen tüketici eğilim anke...
BİR DÖNEM SONA ERDİ! Yeni Tüketici Kanunu, 28 Mayıs 2014 tarihinde yürürlüğe girmesine rağmen, yönetmeliklerde düzenlemeler yapı...
ERDOĞAN BAŞLATTI, TOPBAŞ BİTİRİYOR! İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin şehir ulaşımında entegrasyonu sağlamak için 1995’ten bu yana...
TÜKETİCİ DEVRİMİNDE SON 3 GÜN Tüketicilere AB standartlarında hakkını savunmanın yolunu açan kanunla alışverişlerde yaşanan anlaşmazlıkla...
1.ULUSLARARASI KADIN VE ADALET ZİRVESİ Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile Kadın ve Demokrasi Derneği (KADEM) tarafından düzenlenen, 1.Ulusla...
BORCU OLAN SIFIRLASIN Motorlu Taşıtlar Vergisi, Emlak Vergisi, Çevre Temizlik Vergisi ile trafik cezası borçlarına yapılandırma i...
Güneş Gazetesi yazarı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Uzmanı Arif Temur fazla kıdem tazminatı almanın yollarını ...
BU AFTAN YARARLANMAK İSTEYENLER DİKKAT Şirketlerin ortaklarını SGK’ya bildirmemeleri nedeniyle yemeleri gereken cezalar SGK tarafından affed...
KONUT SATIŞ İSTATİSTİKLERİ, EKİM 2014 Türkiye’de 2014 Ekim ayında 95 645 konut satıldı Türkiye genelinde konut satışları 2014 Ekim ayı...
HANEHALKI TÜKETİM HARCAMASI (BÖLGESEL), 2013 Hanehalkı tüketim harcamalarının %23,5’i İstanbul’da gerçekleşti Hanehalkı Bütçe Araştırma...
BİR YIL ERKEN EMEKLİ OLABİLİRSİNİZ! NASIL MI? Askerliğini işe girmeden önce yapan çalışanlar, 1 yıl erken emekli oluyor. Sosyal Güvenlik Kurumu'ndaki (SG...
DÜNYA NÜFUSUNUN DURUMU RAPORU Toplum Gönüllüleri Vakfı'nın (TOG) 10 yıldır uygulayıcı ortağı olduğu UNFPA'nın "1,8 milyarın gücü: Ergenle...
BİR KURUŞ ÖDEMEDEN TEDAVİ OLABİLİRSİNİZ Sigortalı sadece ve sadece resmi kurum hekimlikleri, verem savaş dispanseri ve toplum sağlığı merkezi ile a...
VERGİ BORÇLULARININ HESAPLARINA EL KONULACAK İzmir Vergi Dairesi Başkanı Rıfat Engin, "6552 sayılı İş kanunu ile bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamel...
İŞTE 2015'İN ASGARİ ÜCRETİ! Asgari Ücret Tespit Komisyonu önümüzdeki ay toplanarak, asgari ücret pazarlığı yapacak. Programa göre; Hükü...
ÇALIŞAN ANNELERE İYİ HABER: DOĞUM İZNİ ARTIYOR Çalışan anne adaylarına yönelik önemli düzenlemeler için düğmeye basılıyor. Türkiye'nin 2015 yılı planında ...
100 BİNE YAKIN EHLİYETE EL KONULDU Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM) verilerine göre polis sorumluluk bölgesinde yılın 9 ayında 99 bin 559 sürücün...
KİMLİĞİNİZİ KAYBEDERSENİZ ARTIK KORKMAYIN! Gümrük ve Ticaret Bakanı Sayın Nurettin Canikli, Merkezi Sicil Kayıt Sistemi'nin (MERSİS) tanıtım toplantıs...
TÜKETİCİ FİYAT ENDEKSİ, EKİM 2014 Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) aylık %1,90 arttı TÜFE’de (2003=100) 2014 yılı Ekim ayında bir önc...
PRİM BORCU AFFI İÇİN KRİTİK İKİ TARİH Torba yasa yürürlüğe girdi ve başvurular başladı. Vergi, prim ve belediyelere borçları olan vatandaşlar, il...
ARAÇ SAHİPLERİNE MÜJDE! BORÇLAR SİLİNİYOR! Vergi, prim ve ceza gibi borçlara torba yasa ile getirilen yapılandırma fırsatından yararlanmak için başvur...
AÇLIK VE YOKSULLUK SINIRI AÇIKLANDI Türk-İş tarafından, çalışanların geçim koşullarını ortaya koymak ve temel ihtiyaç maddelerindeki fiyat deği...
SAATLER GERİ ALINIYOR DİKKAT MESAİ DE DEĞİŞTİ Saatler ne zaman geri alınacak belli oldu. Bu hafta sonu yaz saati uygulaması bitiyor pazar günü saatler bi...
6. ULUSLARARASI ÇOCUK BULUŞMASI, YETİM GÜLERSE DÜNYA GÜLER İHH İnsani Yardım Vakfı tarafından, yetimlere destek olan aileleri buluşturmak ve farklı kültürleri bir ara...
TÜM ÇOCUKLARIN HAKLARI VAR ! UNICEF Çocuk Haklarına dair Sözleşme’nin (ÇHS) Kabul edilişinin 20 Kasım’daki 25. yıldönümü dol...
HER BEŞ DAKİKADA BİR ÇOCUK ŞİDDET KURBANI Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF), her beş dakikada dünya genelinde bir çocuğun şiddet son...
YENİ KİMLİKLER İÇİN TARİH BELLİ OLDU! Başbakan Davutoğlu, "Yeni kimlikler, elektronik, biyometrik özellikleri de taşıyan kimlikler, Aralık ayında...
HANEHALKI İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ, TEMMUZ 2014 İşsizlik oranı %9,8 seviyesinde gerçekleşti Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştakilerde işsiz sa...
ARAÇ SAHİPLERİ DİKKAT! 1 ARALIK'TA BAŞLIYOR Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından hazırlanan ve 2 yıl önce yürürlüğe giren ''Araçlar...
KAZA TESPİT TUTANAKLARINDA BÜYÜK KOLAYLIK Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezince (SBM) "mobil kaza tespit tutanağı" kullanıma sunuldu. SBM'den alına...
ÇALIŞANLAR DİKKAT! MAAŞ HESABINDA DEVRİM Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Başkanı Birol Aydemir, geçmişteki bir parasal değerin, talep edilen ta...
HAYAT TABLOLARI, 2013 Hayat tabloları, her yaştaki nüfusun ölümlülük olasılıklarını ve hayatta kalma sürelerini ayrıntılı olarak ...
YAYGIN EĞİTİM FAALİYETLERİ ARAŞTIRMASI, 2013 Yaygın eğitim faaliyetleri kapsamında 2013 yılında 72 bin 321 kurs düzenlendi Araştırmada bakanlık ve ...
ERDOĞAN: GENÇLERİMİZİ MODERN VEBADAN UZAK TUTALIM Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, küresel teröre, Avrupa'nın terör karşısında tutumu, madde bağımlılığı, ...
GELİR VE YAŞAM KOŞULLARI ARAŞTIRMASI, 2013 En zengin kesimin geliri en yoksul kesimin gelirinin 7,7 katı oldu Yüzde 20’lik gruplarda, en yü...
MİLYONLARIN BORCU SİLİNİYOR Torba yasa, Genel Sağlık Sigortası borcu olan milyonlarca kişinin yüzünü güldürecek. Gelir testine girmediğ...
ERKEN EMEKLİLİK GELDİ Resmi gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Torba Yasa 20 milyondan fazla insanın hayatını kolaylaştıracak...
TOPLU TAŞIMA MI ÖZEL ARAÇ MI? BBC'nin haberine göre, İngiltere'de East Anglia Üniversitesi Norwich Tıp Okulu ve York Üniversitesi Sağlık ...
HANEHALKI İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ, HAZİRAN 2014 İşsizlik oranı %9,1 seviyesinde gerçekleşti Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştakilerde işsiz sa...
5 YILDA 35 BİN İŞ KAZASI Altyapı yatırımları ve konut yapımında son yıllarda yaşanan hızlı gelişmeyle Türkiye'de inşaat sektöründe c...
30 BİN VATANSIZ BEBEK Suriye'deki içsavaştan 5.5 milyon çocuk etkilendi. 10 bin çocuk savaşta öldü. Toplam 8 bin çocuk içsavaşta ...
TÜRKİYE DİYANET VAKFI'NDAN EĞİTİME DESTEK Türkiye Diyanet Vakfı’nın (TDV) eğitime desteği sürüyor. Her yıl burs verdiği öğrenci sayısını ar...
BİN LİRA MAAŞ ALAN NE KADARLIK EV ALABİLECEK Başbakan Yardımcısı Ali Babacan’ın gelire göre taksit sınırlamasında Bankacılık Düzenleme ve Denetlem...
AĞUSTOS AYI ENFLASYON RAKAMLARI AÇIKLANDI Ağustosta Tüketici Fiyat Endeksi yüzde 0,09, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi yüzde 0,42 arttı. Yıllık enflas...
MAKALE
Alıntı Yazılar
Previous Sonraki
İLK MİLLÎ EĞİTİM KONGRESİ: MEDENİYET UFKU VE YOLCULUĞU İLK MİLLÎ EĞİTİM KONGRESİ: MEDENİYET UFKU VE YOLCULUĞU Antalya’da ilk defa büyük bir Millî Eğitim Kongresi düzenleniyor. Başta Bakan Nabi Avcı olmak üzere, Müsteşar Yusuf Tekin’in ...
EĞİTİM VE AHLÂK ŞURASI EĞİTİM VE AHLÂK ŞURASI Eğitim-Bir-Sen ve Türkiye Yazarlar Birliği, ortaklaşa olarak Ankara’da 21-23 Kasım 2014 tarihlerinde  3. Ahlâk Şûrası düzenlediler....
SGK SSK TC KİMLİK NO İLE HİZMET DÖKÜMÜ SORGULAMA SGK SSK TC KİMLİK NO İLE HİZMET DÖKÜMÜ SORGULAMA SSK sorgulama ve SGK sorgulama işlemlerinizi burada ki bilgiler ile kolayca yapabilirsiniz. TC kimlik no ile SGK-SSK Hizmet dökümü sorgul...
ETNİK BAKIŞIN BOSNA ÇIKMAZI: ‘BOSNA’DA EGEMENLİK SORUNU’ ETNİK BAKIŞIN BOSNA ÇIKMAZI: ‘BOSNA’DA EGEMENLİK SORUNU’ 1.Herkes 'azınlık' olunca ortak akıl oluşmuyor Eski Yugoslavya’da Bosna-Hersek Özerk Cumhuriyeti yapısına rağmen Boşnaklar &lsq...
ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARA DEVLETİN REVA GÖRDÜĞÜ 'ÜSTÜN' İHMAL ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARA DEVLETİN REVA GÖRDÜĞÜ 'ÜSTÜN' İHMAL Bazı konular kendisini her daim başköşeye taşıma kabiliyetine sahip. Bu tür konular genellikle incir çekirdeğini doldurmaz konular oluyor...
SOMA FACIASI VE ÂKILE SIGORTASI SOMA FACIASI VE ÂKILE SIGORTASI Ölenlerin yakınları açısından bir kişinin ölmesiyle iki yüz kişinin ölmesi arasında fark yok. Bir tek kişi ölseydi de yakınları aynı acıy...
İŞPORTA İŞPORTA Farkında mısınız bilmiyorum ama şu satırları okuyanlar biraz dikkat ederse göreceklerdir: İstanbul'da 'Suriçi'nde işportacı kalmadı. İşpo...
DÜŞLER VE UMUTLAR/ HIRSIZLIK FELSEFESİ DÜŞLER VE UMUTLAR/ HIRSIZLIK FELSEFESİ ... İngiliz yazar Charles Dickens''in 1838 yılında yayınladığı, defalarca sinemaya uyarlanan, en son 2005 yılında Roman Polanski tara...
ÇALIŞMADAN EMEKLİ OLMANIN 5 ŞARTI! ÇALIŞMADAN EMEKLİ OLMANIN 5 ŞARTI! İsteğe bağlı sigortalılık zorunluluk prensibinden tamamen farklı olarak işleyen bir sigortalılıktır. Zorunlu olarak sigortalı olması ...
ŞOK İDDİA: 50 YIL SONRA BÖCEK YİYECEĞİZ ŞOK İDDİA: 50 YIL SONRA BÖCEK YİYECEĞİZ Dünyada yenilebilir bin 500 böcek türü bulunduğunu söyleyen Prof. Dr. Bayram, gelecekte savaşların petrolden değil su ve gıda nedeniyle ç...
50'DEN AZ ÇALIŞANI OLAN İŞYERLERİ 1 OCAK 2014'E HAZIR MI 50'DEN AZ ÇALIŞANI OLAN İŞYERLERİ 1 OCAK 2014'E HAZIR MI Doç.Dr. Sayım Yorgun 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Yasası, işçi sayısı ne olursa olsun tüm işyerlerini kapsamına alan ve işçi s...
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HAKKINDA TÜM BİLİNMEYENLER İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HAKKINDA TÜM BİLİNMEYENLER Kocaeli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Sayım Yo...
MAHALLENİN MAHALLE BASKISINA DÖNÜŞ ÖYKÜSÜ MAHALLENİN MAHALLE BASKISINA DÖNÜŞ ÖYKÜSÜ MAHALLE BASKISI Prof. Dr. Recep BOZLAĞAN Batan güneşin renkleri gibi solmaya yüz tutan bir değerler manzumesiydi mahalle. ...
ŞEHİR DÜŞTÜ, DEMEDEN ÖNCE ŞEHİR DÜŞTÜ, DEMEDEN ÖNCE   Mahmut Çetin Bizanslı tarihçi Yeorgios Francis, İstanbul’un fethi için yazdığı kitabının adını ‘Şehir Düştü!&...
YAŞLILAR İÇİN DÖNÜŞSÜN KENTLER YAŞLILAR İÇİN DÖNÜŞSÜN KENTLER Cihan AKTAŞ "Ortalık insan yüzü görmek için süpermarketlere gidip hiçbir şey almadan çıkan ama bu arada birileriyle iki cümle kurabil...
İŞ BULDURAN ÖZGEÇMİŞ HAZIRLAMANIN PÜF NOKTALARI! İŞ BULDURAN ÖZGEÇMİŞ HAZIRLAMANIN PÜF NOKTALARI! 'İnsan Kaynakları' eki veren birçok gazetenin en çok işlediği konuların başında özgeçmiş (CV) hazırlama teknikleri geliyor. Deyim yerinde...
İYİ BİR ARAŞTIRMA OLUMSUZ SONUÇ İYİ BİR ARAŞTIRMA OLUMSUZ SONUÇ Aile ve Sosyal Politikalar bakanlığının 10 milyon 578 bin hanede 2011 yılında yüz yüze yaptırdığı Türkiye Aile Yapısı Araştırması TAYA'nı...
AÇLIK SINIRI VE ASGARİ ÜCRET AÇLIK SINIRI VE ASGARİ ÜCRET Abdülkadir Özkan Her ay açlık ve yoksulluk sınırını gösteren rakamlar açıklanıyor. İşçi sendikaları konfederasyonları bu işin öncülüğ...
İŞ GÜVENLİĞİNDE YENİ DÖNEM BAŞLIYOR İŞ GÜVENLİĞİNDE YENİ DÖNEM BAŞLIYOR Hüseyin GÖKÇE   ANKARA - Bir kişi dahi çalıştıran işyerlerinin, iş güvenliği ve sağlığı önlemleri almasını öngören 6331 sayılı İş Sağ...
TÜKETİM KÖLELİĞİNDEN “KARA CUMA’YA” TÜKETİM KÖLELİĞİNDEN “KARA CUMA’YA” Fevzi Öztürk/ Dünya Bülteni Modern zamanların en büyük hastalığı “tüketim köleliği” gün geçtikçe modern bireyi biraz daha...
İSLAM, KAPİTALİZMİN YEDEK PARÇASI DEĞİLDİR İSLAM, KAPİTALİZMİN YEDEK PARÇASI DEĞİLDİR Muhammed Amara Batılılar ekonomik krizden kurtulmak için faizsiz İslami bankacılık sistemini istiyor ama kapitalizmin felsefesine ve...
REFAH DEVLETİ VE REFAH REFAH DEVLETİ VE REFAH ATILLA YAYLA  1800'den 2000'e dünya kişi başına geliri 8 kat arttı. Nüfus 1 milyardan 7 milyara yükseldi. Dünya iki asır içinde yakla...
AVRUPA'DA İŞSİZLİK VE AVRUPA'DA İŞSİZLİK VE "YENİ UMUT YOLCULARI" Sinan Özdemir / Dünya Bülteni - Brüksel   İMF, Avro Bölgesi GSMH'sının gelecek yıl (-0,2)'den (+0,7)'ye yükseleceğini öngörüyor. Büyü...
NOBEL’İN GÖLGESİNDE ‘SOSYAL BARIŞ’ NOBEL’İN GÖLGESİNDE ‘SOSYAL BARIŞ’ Sinan Özdemir/ Dünya Bülteni - Brüksel Avrupa Birliği devlet ve hükümet başkanları Perşembe ve Cuma günü bir araya gelerek,  Nobel ba...
KÜRESELLEŞEN DÜNYADA GELİR DAĞILIMI VE YOKSULLUK KÜRESELLEŞEN DÜNYADA GELİR DAĞILIMI VE YOKSULLUK Fevzi Öztürk/ Dünya Bülteni Dünyanın en büyük ve en önemli sorunlarından biri de adaletsiz ge...

KİTAP
Previous Sonraki
ŞEHİR, MEKAN, MEYDAN ŞEHİR, MEKAN, MEYDAN Medeniyetlerin kendi yaşam biçimleri ile uygarlık seviyelerini yansıtan en karmaşık ve kapsamlı yapı olan şehrin mekânlarını, sosyal, kül...
KAMUSAL ALAN VE TOPLUM KAMUSAL ALAN VE TOPLUM İnsan birey olmanın ötesinde çevresini oluşturan toplumsal ve fiziksel ögerlerle birlikte sosoyla bir varlıktır. Birey, sosyo-kültürel ya...
ŞEHİR ÜZERİNE DÜŞÜNCELER - 1 ŞEHİR ÜZERİNE DÜŞÜNCELER - 1 Şehre ve onun mekanlarına olabildiğince farklı gözle bakmayı hedefleyen bu çalışma aynı zamanda şehirle ruh dünyası arasında da bir irtib...
SÜRDÜREBİLİR BİR ŞEHİR İÇİN KENTSEL DÖNÜŞÜM SÜRDÜREBİLİR BİR ŞEHİR İÇİN KENTSEL DÖNÜŞÜM Kentsel dönüşüm Türkiye’de ve dünyada akademisyenlerin, kent plancılarının, mimarların ve yerel yöneticilerin uzun süreden beri gün...
KENTLEŞME VE SOSYAL POLİTİKALAR KENTLEŞME VE SOSYAL POLİTİKALAR "Kentleşme ve Sosyal Politikalar" atölyesi, en temelde hem kente hem de sakinlerine dair bir sosyal politika düşünüşü geliştirme çabası o...
BOSNA’DA EGEMENLİK SORUNU-DAYTON ANLAŞMASI BOSNA’DA EGEMENLİK SORUNU-DAYTON ANLAŞMASI Esat Ertaç Erbesler’in kitabı ‘Bosna’da Egemenlik Sorunu-Dayton Anlaşması’ Esat Ertaç Erbesler’in kalem...
KÜRESELLEŞEN DÜNYADA ULUSLARARASI SOSYAL POLİTİKA KÜRESELLEŞEN DÜNYADA ULUSLARARASI SOSYAL POLİTİKA Sakarya Yayıncılık tarafından Ocak 2013 tarihinde basılan kitabın editörlüğünü Prof. Dr. Ali Seyyar ile Yrd. Doç. Dr. Cihan Selek Öz üstl...
AH YAŞLILIK “Hayatın her döneminin keyifli ve zor yanları var. Çok yönlü gerileme ve kayıplara denk gelen yaşlılık döneminin zorlukları, çoğu k...
KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE REFAH DEVLETİ Refah devleti ile ilgili bu kitap 2004 yılında İTO tarafından yayınlandığında, alanındaki ilk çalışmalardan bir tanesi özelliğini taşımak...
İŞSİZLİK SORUNUNUN ÇÖZÜMÜNDE KOBİ'LERİN DESTEKLENMESİ Şurası muhakkaktır ki, küçük ve orta ölçekli işletmelerle ilgili konular çok geniştir ve bu çalışmanın kapsamını hayli aşmaktadır. Bu kit...
KOBİL’ERDE ESNEK ÇALIŞMA John Maynard Keynes, bundan yaklaşık 75 yıl önce bir öngörüde bulunmuş ve torununun yaşayacağı gelecek zamanda, çalışma sürelerinin günlü...
AB’YE UYUM SÜRECİNDE GENÇ İŞSİZLİĞİ AB’YE UYUM SÜRECİNDE GENÇ İŞSİZLİĞİ Sahip oldukları biyolojik, sosyolojik ve yapısal özellikleri bakımından toplumların “en dinamik” ve “yatırım yapıl...
DÜNDEN BUGÜNE İSTANBUL’DA ULAŞIM DÜNDEN BUGÜNE İSTANBUL’DA ULAŞIM M.Ö. 7000’li yıllara dayandırılan ulaştırma olgusu, ekonomik, sosyal, siyasal, kültürel, çevresel ve hatta as...
Sosyal Politika Sosyal Politika Abdülkadir Şenkal, istanbul: Alfa Yayınları, 2005, 606 s. Hiç şüphesiz küreselleşmeden en çok etkilenen ...
Kimlik Yanılsaması Jean-François Bayart, istanbul: Metis, 1999, 272 s.   Bugün Eski Yugoslavya'dan Orta Afrika'ya, Hindistan'dan Türkiye ya da Cezay...
Ağlayan Dağ Susan Nehir,   Ayşegül Devecioğlu istanbul: Metis 2007, 264 s.   Metis Yayınları'ndan çıkan ikinci romanı de gerçekle yalanın iç içe geçti...
Türkiye'de Çingene Olmak   Mustafa Aksu, istanbul: Kesit Yayınları, 2006, 135 s.   Çingenelerle ilgili şimdiye kadar birçok kitap yazıldı. Ama hiçbiri...
Osmanlı İmparatorluğu'nda Çingeneler Vesselin Popov ve Elena Marushiakova, istanbul: Homer Yayınları, 2006, 112 s.   Osmanlı İmparatorluğu'nun Avrupa kanadı Balkanlar...
Ameleden İşçiye   Ahmet Makal, istanbul: iletişim, 2007, 404 s.   Erken Cumhuriyet döneminin emek tarihine ilişkin gelişmelerini çeşitli yanl...
Dünyanın Zenginliği, Ulusların Fakirliği   Daniel Cohen, çev. Dilek Hattatoğlu, istanbul: iletişim, 2000, 139 s.   Küreselleşme, bugün pek çok şeyi açıklamakta kullan...
Tuhaf Zamanlar   Eric Hobsbawm istanbul: iletişim, 2006, 549 s.   20. yüzyıl tarihini diğerasırlarınkinden I ayıran en önemli izler; dünya s...
Yersiz Yurtsuz   Edward W. Said, çev., istanbul: iletişim, 2003, 440 s.   Yersiz Yurtsuz, 2003 yılında yitirdiğimiz Edward W. Said'in çocukl...
Avrasyalı Olmak Banu AVAR, istanbul:Truva Yayınları, 2007   TRT ve BBC başta olmak üzere birçok önemli kuruluşta çalışarak 60'dan fazla ülkeyi zi...
Çocuk ve Aile Sorunlarının Terapi ile Tedavisi Fatih Kılıçarslan, Ankara: Nobel Yayıncılık, 2006.   içinde yaşadığımız toplumda sağlık, eğitim ve sosyal hizmet uygulamalarında ...
Global İşletme, Yerel Emek: Türkiye'de İşçiler ve Modern Fabrika Nadir Suğur ve Theo Nichols, istanbul: iletişim, 2000, 271 s.   Küreselleşme sürecinin temel paradoksularından biri; sermaye küre...
Sosyal Adalet ve Şehir David Harvey, çev. Mehmet Moralı, istanbul: Metis Yayınları, 2. baskı, 2006, 292 s.   Sosyal Adalet ve Şehir, mekân çalışmalarınd...
İstanbul'da"Soylulaştırma": Eski Kentin Yeni Sahipleri   Der. David Behar ve Tolga islam, istanbul Bilgi Ünviversitesi Yayınları, 2006, 221 s.   Soylulaştırma veya eski tabiriyle m...
Yerinden Yönetim ve Siyaset   Ruşen Keleş, istanbul: Cem Yayınevi, 5. baskı, 1992, 560 s.   Yerinden Yönetim ve Siyaset adlı yapıtta, demokratik yaşamın ...
Belediye Kanunu ve Büyükşehir Belediye Kanunu   Sadettin Doğanyiğit, Ankara: Seçkin Yayıncılık, 1198   Yerel yönetimlerin çevre sorunları, çarpık kentleşme, altyapı ve tra...
Refah Devletinin Krizi   Pierre Rosanvallon, çev. Burcu Şahinli, Ankara: Dost Kitabevi Yayınları, 2004, 158 s.   Rosanvallon, bu çalışmasınd...
Cumhuriyet Türkiye'sinde Sosyal Güvenlik ve Sosyal Politikalar Nadir Özbek, istanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2006, 431 s.   Emeklilik Gözetim Merkezi'nin desteğiyle Tarih Vakfı tarafından...
Yerel Yönetimler Üzerine Güncel Yazılar: Reform Der. Hüseyin Özgür ve Muhammet Kösecik, Ankara: Nobel Yayın Dağıtım, 2005, 712 s.   Yerel Yönetimler Üzerine Güncel Yazılar: Refo...
Kapak Dosyası

“Refah devleti” olarak ifade edilen modern yönetim tarzı, aşağı yukarı son iki yüz yıllık tarihsel süreçte yaşanan ekonomik ve sosyal dönüşümlerin bir sonucu olarak şekillenmiştir. Bugüne kadar insanlık tarihinin gördüğü en iyi, en gelişmiş ve insanlık onuruna en uygun devlet şekli olan refah devleti, esas itibariyle II. Dünya Savaşı sonrasının dünyasında yasal ve kurumsal olarak gelişmeye başlayan ve küreselleşmenin başladığı yıllar(1945- 1975 arası)a kadar gelişimini sürdüren bir tarihsel gelişme seyrine sahiptir. 1970’li yallardaki petrol krizleriyle birlikte, bu gelişim sürecinin durduğu, hatta sosyal haklarda dibe doğru bir yarışın başladığı görülmektedir.

    Sınırlı bir alanın söz konusu olduğu bu yazıda, yer elverdiği ölçüde refah devleti olgusu, refah devletinin tarihsel gelişimi ve günümüzde yaşadığı bunalım üzerinde kısaca durulacaktır. Her şeyden önce belirtmek gerekir ki, sosyal devlet ve sosyal politikalarla ile ilgili çalışmalara bakıldığında, yabancı literatürde, özellikle de Anglo Sakson ülkelerde “sosyal devlet” yerine “refah devleti” (welfare state) kavramının kullanıldığı, Türkçe literatürde ise, Kıta Avrupa’sı menşeli “sosyal devlet” (social state) teriminin tercih edildiği görülmektedir. Her iki kavramın birbirinden farklı olmadığı bilinmelidir. Bu kavramlar birbirlerinin yerine kullanılsa da, literatürde yaygın tercih “refah devleti” kavramı lehinedir.

Bu iki kavramın ortaya çıkış kökenine bakıldığında, “sosyal devlet” ve “sosyal politika” kavramlarının Almanca’nın konuşulduğu Kıta Avrupası ülkelerde [Sosyal devletin Almancası “Sozial Staat”dır. Almancada refahdevletinin karşılığı ise “Wohlfahrts Staat”tır.] , “refah devleti” ve “refah politikası” ya da “sosyal refah devleti / politikası” kavramlarının ise Ingilizce’nin hakim olduğu Kuzey Amerika ve bir kısım Avrupa ülkeleri(Anglo–Sakson ülkeler)nde tercih edildiği görülmektedir.

 

    Sosyal devletin ya da refah devletinin tanımı söz konusu olduğunda aslında bu konuda ortak bir tanımın olmadığı görülecektir. Tanımlar, refah devletine minimum sorumluluk(gereksinimlerin sadece minimum düzeyde karşılanması, minimum standartların sağlanması) verenden, refah devletine çok geniş bir faaliyet alanı (eğitim, konut, kişisel sosyal hizmetler vs. ) tanıyana doğru farklılaşmaktadır. Aşağıda, bu tanımlardan bir kısmına yer verilmektedir:

 

    Her birey, hayat yarışına eşit şartlarla başlamaz. Doğumla birlikte kazanılan bazı özellikler vardır. Örneğin, dil, ırk, renk, doğum yeri, hatta anne–babanın kültür düzeyi, ekonomik durumu ve toplumsal statüsü gibi bazı özellikler her birey için farklıdır. Bununla beraber, yine birey dışında cereyan eden, ancak onu yoksulluk, işsizlik gibi tehlikelere maruz bırakan bazı ekonomik ve sosyal faktörler de söz konusudur. İşte refah devleti, bu avantaj ve dezavantajları dengelemeye çalışan, dengedeki ibreyi daha ziyade ekonomik ve sosyal yönden güçsüz olanlar lehine tutan devlettir.

 

    Birçok çalışmada referans olarak gösterilen Asa Briggs’in tanımına göre, refah devleti: “Piyasa güçlerinin rolünü azaltmak amacıyla, bilinçli bir şekilde örgütlü kamu gücünün kullanıldığı bir devlet türüdür.” Briggs’e göre, refah devleti, üç alanda faal durumdadır: Birincisi, bireylere ve ailelere, minimum bir düzeyde gelir garantisi sağlamaktadır. İkincisi, kişilerin, belirli sosyal riskler (hastalık, yaşlılık, işsizlik vb.)in üstesinden gelmelerinde onlara yardımcı olmaktadır. Üçüncüsü ise, sosyal refah hizmetleri aracılığıyla, tüm vatandaşlara en iyi yaşam standartlarını sağlamaktadır. Özetlenirse, bir refah devleti, vatandaşlarına minimum gelir garantisi sağlamalı, güvencesizliği azaltmalı, herkese en iyi standartlara sahip olabilme hakkı vermelidir.

 

    Diğer bir tanıma göre refah devleti, bireylere yalnız klasik özgürlükleri sağlamakla yetinmeyip, aynı

zamanda onların insanca yaşamaları için gerekli olan maddi ihtiyaçlarını karşılamayı da kendisine

görev edinen devlettir. Sosyal yardımda bulunmak, sosyal güvenliği sağlamak ve sosyal hizmetler sunmak refah devletinin vatandaşlarına tanıdığı bir lütuf değil, onun görevidir.

 

    Başka bir tanıma göre, refah devletini kısaca üç şekilde betimlemek mümkündür. Refah devleti, müdahaleci, düzenleyici ve geliri yeniden dağıtıcı bir devlettir. Müdahalecidir, çünkü piyasa başarısızlıkları üzerine harekete geçer ve doğan sorunların giderilmesine yönelik önlemler alır, düzenlemeler yapar. Düzenleyicidir, çünkü iş piyasalarındaki düşük ücretlerin işçileri sefalete düşürmemesi için asgari bir ücret belirler, sosyal güvenlik ve sosyal yardım hizmetlerini üstlenir. Gelirin yeniden dağıtıcısıdır, çünkü vergi ve diğer politikalar ve transfer harcamalarıyla gelirin paylaşımına müdahalede bulunulmadığında, sınıflar arasında gelir dengesizliklerinin, dolayısıyla huzursuzlukların çıkacağının farkındadır.

 

   Kavramların hemen hepsindeki ortak amaç, toplumda refah düzeyi itibariyle farklı durumda bulunanların bu farklılıklarını gidermek amacıyla, devletin sosyal politika önlemleri almasını ifade etmektir. Yani, refah devleti, yapılan çeşitli düzenlemeler ve uygulamalarla, kötü ekonomik ve sosyal koşullar altında bulunan bireyleri korumayı amaçlamaktadır. Bu koruma, sosyal politikalar aracılığıyla gerçekleştirilmektedir.

 

    Dolayısıyla, refah devletinin görev alanı oldukça geniştir ve her ülkenin kendi sosyal refah modeline göre çeşitli uygulamaları vardır. Ancak, sosyal refah devleti görevlerinin temel olarak altı alanda yoğunlaştığı görülmektedir. Bunlar; sosyal güvenlik, eğitim, sağlık, gelirin yeniden dağıtımı, konut ve sosyal refah hizmetleridir. Bunlar dışında da devletin izlediği sosyal politikalar vardır. Örneğin, ailenin, çocukların, gençlerin, kadınların, yaşlıların korunması, iş bulma, mesleki eğitim, çalışma koşullarının düzeltilmesi, yoksullara, özürlülere, yaşlılara yardım vs. Devlet, vatandaşlarına tanıdığı bu sosyal haklarla, yaşam yarışına gerilerden başlayanlarla, yarışta varış noktasına kendi çabalarıyla ulaşamayacak olanların durumundaki eşitsizlikleri düzeltmeye çalışır. Refah devletlerinin, günümüze kadar bu görevlerini takdire şayan bir şekilde yerine getirdiği üzerinde herkes hemfikirdir. Kavramla ilgili bu kısa bilgilerin ardından, yine özetle kavramın tarihsel gelişim sürecine bakılacak olursa; refah devleti, özellikle “altın çağ” olarak adlandırılan 1945–1975 döneminde gelir ve harcamalarını artırdıkça, eğitim, sağlık, konut, sosyal güvenlik, tam istihdam, gelir dağılımı gibi sosyal politika ve sosyal refah hizmetlerini geliştirdikçe, refah devletinin kurumsallaşan bu hizmetleri vatandaşlar tarafından “bir refah hakkı” [Anayasalarda üç tür hak ayırt edilmektedir. Bunlar; “medeni(koruyucu) haklar (civil rights)”, “politik haklar (politic rights)”ve “sosyal haklar (social rights)”dır. Sosyal haklar, koruyucuve politik haklardan çok sonra, sanayileşme ile birlikte gündeme gelmiştir. ] olarak görülmeye başlanmış, vatandaşların devletten beklentileri sürekli artmıştır.

 

    Refah devleti kavramının ortaya çıkmasında, özellikle Sanayi Devrimi’nden sonra, insanların yaşam haklarının hiçbir güvence kapsamı altında olmaması, bir başkasının iyi niyeti ve keyfine tâbi olması rol oynamış, çekilen çileler ve uğranılan haksızlıklar, devlet müdahaleleriyle bu gidişin değişmesine ve çağdaş sosyal politika uygulamalarının doğmasına yol açmıştır.

 

    Çağdaş devletin ulaştığı son aşama olan refah devleti, eskiden olduğu gibi, olayları yalnızca seyretmekle kalmamakta, “seyirci devlet” olmaktan çıkıp “oyuncu devlet” haline gelmekte, yani kendisi düzenleyici ve topluma şekil verici yönde hareket etmektedir.

 

    Dolayısıyla refah devleti, ne 20. yüzyıl öncesinin hakim düzeni olan kapitalist liberal sisteme benzer, ne de kapitalizme karşı bir alternatif sistem amacıyla ortaya çıkan sosyalist ya da komünist sisteme benzer. Her iki sistem(liberal ve sosyalist sistemler)in tarihine göz atıldığında, toplumların ihtiyaç ve beklentilerine cevap veremedikleri görülmektedir.

 

    Bireycilik esasına dayalı liberal sistem, fertleri çok yalnız ve korumasız bırakmış; aksine, toplumculuk esasına dayalı sosyalist sistem ise, insanları devlet tahakkümü altında çaresiz bırakmıştır. Dolayısıyla, bu iki sisteme tepki olarak, her ikisinin de olumsuzluklarını bertaraf edebilecek yeni bir sistem arayışı başlamış ve üçüncü yol olarak sosyal devlet düzeni bulunmuştur.

 

    Bulunan bu yeni sistem (refah devleti), bir anlamda liberal devletin modifiye edilmiş halidir. Bu sistem özünde liberaldir, fakat çeşitli şekillerde piyasaya müdahalede bulunduğundan, minimal devletin olamayacağı kadar hacimli bir devlettir. Refah devletinin ortaya çıkışı ile birlikte, sosyal kaygılar çok fazla oranda ön planda tutulmuş ve bu doğrultuda yasalar çıkartılmış, kurumlar oluşturulmuştur.

 

    Refah devletinin ortaya çıkışı ile ilgili olarak birçok neden ileri sürülmektedir. Bunlardan belli başlılarını şu şekilde ifade etmek mümkündür:

 

    Bu bağlamda, temeli 1880’li yıllara dayanan refah devleti, 1930’lu yıllarda Amerika’da ortaya çıkan “büyük ekonomik bunalım”ın ve bunun bir yan ürünü olarak yükselen işsizlik ve yoksulluğun, diğer ülke ekonomilerine de sıçraması sonucunda, bir çözüm arayışı olarak ortaya çıkmış, giderek genişlemeye başlamış ve 1970’lerin ortalarına kadar güçlenerek devam etmiştir. Bu yeni devlet modeli, II. Dünya Savaşı sonrası ile 1975 arası çeyrek yüzyıllık dönem boyunca büyüyen çok başarılı modern bir devlet türü olarak bilinmekte ve “Keynesyen refah devleti” olarak adlandırılmaktadır.

 

    Yine, birçok yazar tarafından belirtildiğine göre, refah devleti sistemlerinin ortaya çıkışının önemli bir diğer nedeni daha vardır. Kapitalist düzene alternatif bir “komünizm tehdidi”nin baş göstermesi ve dünyanın iki kutuplu hale gelişi, bu ülkelerde bir sosyalist devrim ile karşı karşıya kalınacağı endişesinin doğmasına yol açmıştır. Bu endişeden doğan refah devletinin temel fonksiyonu, çıkar uyuşmazlığının törpülenmesi, işçi sınıfının kontrol altında tutulması ve sosyal devrimin engellenmesidir. Refah devleti politikalarıyla, sosyal sınıflar ve gruplar arasındaki uyuşmazlıklar ve sorunlar, barışçı yollarla çözülmek suretiyle devrimin önü kesilmek istenmiştir.

 

    Refah sistemlerinin ortaya çıkışında ve zaman içinde genişlemesinde, politik alanın da büyük bir katkısı vardır. Partiler arası rekabetin, refah devletinin gelişiminde çok belirgin bir role sahip olduğu bilinmektedir. Öncelikle, sosyalist–sosyal demokrat sayılan partilerin işbaşına gelmelerinden sonra uygulamaya sokulan ve geliştirilen birçok sosyal hak, daha sonra rakip olan sağ partiler tarafından da ortam elverişli olduğu sürece sürdürülmüştür.

 

    Modern anlamda refah devletinin temelleri, 19. yüzyılın ortalarında İngiltere’de temel eğitimi sağlamak amacıyla düzenlenen yasal düzenlemeye kadar götürülmektedir. Modern refah devleti için kabul edilen bir diğer başlangıç noktası ise, ilk defa 1883’te Bismark tarafından getirilen sosyal sigorta uygulamasıdır. Bunlardan önce de, yoksullara yönelik birtakım yasalar(yoksulluk yasaları) söz konusudur ancak bunlar genelde refah devleti içi n bir başlangıç kabul edilmemektedir. Yani, bazı öncü düzenleme ve uygulamalar istisna tutulursa, refah devletinin esas olarak 20. yüzyılın bir ürünü olduğu anlaşılmaktadır.

 

    Refah devletinin doğduğu ülkelere bakıldığında, ilkönce 19. yüzyılda Almanya’da başlayan refah devleti uygulamalarının, daha sonra Batı Avrupa ülkelerine, Kuzey Amerika’ya ve Avustralya’ya yayıldığı gözlenmektedir. Bu ülkelerin hemen hemen hepsinde demokrasi yerleşmiştir, bu ülkelerde yüksek düzeyde sanayileşme söz konusudur ve gelişmiş piyasa ekonomileri oluşmuştur.

 

    Refah kavramı, öncelikle çağdaş toplumlarda önem kazanmıştır. Bunun nedenleri arasında, Sanayi Çağı toplum yapısında görülen olumsuzlukların ve bunlara yönelik önlemlerin ilk defa bu ülkelerde ortaya çıkmasını gösterebiliriz. Genelde sosyal refah kavramı, çağdaş Batı toplumlarının bir ürünü olan ve onlar tarafından garanti altına alınan adalet, eşitlik, özgürlük, haklar (siyasi, ekonomik ve sosyal) gibi kavramlarla hep bir arada olmuştur.

 

    Diğer bir neden, Batı devletlerinin zengin ve sermaye birikimini gerçekleştirmiş olmaları, dolayısıyla milli gelirin daha iyi dağıtımı anlamına gelen refah devleti politikalarını sorunsuz uygulayabilmeleridir. Halbuki, paylaşılacak gelir kaynaklarına sahip olmayan ülkeler, sosyal devlet uygulamasında vatandaşlarına gereği gibi bir refah düzeyi sağlayamamıştır. Çünkü, bu ülkelerin hem sosyal adaleti sağlama, hem de hızlı bir kalkınmayı gerçekleştirme hedefleri bulunmakta ve bu nedenle iki hedef arasında bir denge sağlanması gerekmektedir. Ülke ekonomik açıdan kalkındıkça, sosyal adaleti sağlamak daha da kolaylaşacaktır. Çünkü, ekonomik politika ile sosyal politika arasında çok büyük bir ilişki vardır.

 

    Refah devleti ile ilgili gelişmeler bu şekilde devam ederken, 1980’li yılların başında küreselleşmenin başlaması ile birlikte, tüm dünyayı dalga dalga bir değişim rüzgarı sarmış bulunmaktadır. Değişimin dışında kalamayanlardan birisi de, İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra ortaya çıkan ve Keynesyen Refah Devleti olarak adlandırılan, insanları dünyada adeta cennette yaşatmayı amaç edinen refah devleti olmuştur. Kimi yazarlar, refah devletinin sonunun geldiğini ilan etmiş, küreselleşme cömert refah devletlerini gözden düşürmüştür.

 

    1945’ten itibaren, özellikle gelişmiş ülkelerde devletlerin en temel hedefi, vatandaşlarına tam bir refah sağlama, bu amaçla her türlü sosyal refah önlemlerini alma iken, 1975’ten sonra bu hedefin değiştiği, ekonominin ön plana geçtiği ve insana yönelik harcamaların ekonomik yarışta engel olduğu anlayışının benimsendiği görülmektedir.

 

    Bunun nedeni olarak da, refah devletinin başta finansal olmak üzere birtakım krizlere yol açtığı ileri sürülmektedir. 1945’lerden itibaren hızla artan genel kamu harcamaları, özellikle de kamu sosyal harcamalarının devletleri finansal bunalıma soktuğu ve Yeni Çağın gereklerinden birisi olan rekabet

gücünün önünde engel teşkil ettiği ifade edilmektedir.

 

    Gerçekten de, ileri düzeyde sanayileşmiş ülkelerde kamu harcamalarının GSMH’ye oranının sürekli olarak arttığı gözlenmektedir. Örneğin, bu oran I. Dünya Savaşı öncesinde % 12 civarında iken, 1990’lı yıllarda % 45’lere ve daha sonraları % 50’lere yükselmiştir. Isveç gibi bazı Iskandinav ülkelerinde, kamu harcamalarının bütçeye oranı çok daha fazladır. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde ise, bu oran % 25–30 aralığında yer almaktadır.

 

    Aynı şekilde, kamu sosyal harcamalarının GSMH’ye oranı da sürekli bir artış içerisinde olmuştur. OECD istatistiklerine göre, toplam sosyal harcamalar 1960’larda GSMH’nin % 10’u iken, 1990’lı yılların başında ikiye katlanmış, daha yakın tarihlerde de % 25’leri geçmiştir. İstatistiklerde, en yüksek harcama düzeyine İskandinav refah devletlerinin sahip olduğu (GSMH’nin % 30-33’ü), bu ülkeleri Kıta Avrupa’sı (% 24-27) ve Anglo–Sakson refah devletlerinin (% 16-22) izlediği görülmektedir. Gelişmekte olan ülkelerde sosyal harcamaların GSMH’ye oranı çok daha düşüktür. Ülkemizde bu oran % 10’un biraz üzerindedir.

 

    Yeni dönemde refah devletlerini zora sokan nedenler sadece finansal konularla sınırlı değildir. Özellikle gelişmiş ülkelerde görülen refah devletinin krizinin temel nedenleri kısaca aşağıdaki gibi özetlenebilir:

 

    Her şeyden önce, demografik yapı değişmiş, yani insan ömrü uzamış, yaşlı nüfus çoğalmış ve doğum oranları düşmüştür (dolayısıyla bu durum aktif–pasif ilişkisini bozmuş, bağımlılık oranını artırmıştır), ailenin yapısı (boşanma oranları artmış, tek ebeveynli aileler ve yetişkin olmayan anneler çoğalmıştır) ve ekonomik koşullar (büyüme hızları düşmüş, profesyonelleşme ve kadınların işgücüne katılımı artmıştır) değişmiştir, işsizlik yükselmiş, kamu harcamaları artmış, vergiler yükselmiş, mali açıklar sürekli hale gelmiştir. Bu sebeplerle hükümetlerin sosyal harcamalar için millî gelirden ayırdıkları pay sürekli büyümüş ve giderek katlanılamaz bir hacme ulaşarak, ülkelerin rekabet güçlerini zayıflatır hâle gelmiştir.

 

    Yine, yaşam standartlarının gelişmesine ve yaşam sürelerinin uzamasına yol açan refah devletleri, yeni gereksinimler yaratmıştır. Artan sağlık maliyetleri ve emeklilik olanakları, büyük oranda refah bütçelerinin artmasına ve mali darboğazlara yol açmış ve bu durum özellikle Avrupa’da, refah politikalarının uyumu açısından kolayca üstesinden gelinemeyen problemler doğurmuştur.

 

    Bu nedenlerle, refah devletinin bunalımına yönelik çözüm arayışları olarak, bir yandan kamu harcamalarını azaltmak ve mevcut sosyal refah kurumları ve programlarını reforma tâbi tutmak yoluna gidilirken, bir yandan da devletin üzerindeki sosyal sorumlulukların diğer bazı kesimlere aktarılarak hafifletilmesi düşüncesi uygulamaya geçirilmeye çalışılmıştır. Burada kademeli bir geçişten bahsedilebilir. Bu açıdan özellikle üç yönelim söz konusudur. Sosyal görevler önce “yerel yönetimlere”, sonra “kâr gütmeyen kuruluşlara”, daha sonra da “piyasalara” bırakılmaya başlanmıştır.

 

    Tüm bu gelişmelere ve refah devletinin geleceğinin ne olacağı hususundaki belirsizliklere karşın, açıkça söylemek gerekir ki, liberal felsefe bağlısı birkaç ülkenin dışında devletler hâlâ sosyal refah politikalarının en büyük üreticisi ve uygulayıcısıdır. Refah devletleri ve sosyal koruma sistemleri neredeyse, tüm ülkelerde güçlü bir şekilde ayakta durmaktadır. Zaten 1970’lerden sonraki bu dönemde, reformların hedefi refah devletini ortadan kaldırmak değildir, sadece krize yol açan refah devletini bazı yönlerden yeniden yapılandırmaktır.

 

 

Süleyman Özdemir
Doç. Dr., İstanbul Üniversitesi, İktisat
Fakültesi, Çalışma Ekonomisi ve
Endüstri İlişkileri Bölümü